Een remautomaat is een extra automaat in je zekeringkast die de totale stroom naar je verbruikskringen begrenst, meestal op 40 A. Bij zonnepanelen kan er namelijk tegelijk stroom uit het net én uit je omvormer door de kast lopen: met een hoofdzekering van 40 A en een omvormer die 16 A levert, is dat tot 56 A. De remautomaat zorgt ervoor dat de kabels, de kam en het differentieel in je kast nooit meer stroom moeten voeren dan waarvoor ze gemaakt zijn.
Een remautomaat heb je enkel nodig als de hoofdzekering plus de stroom van je zonnepanelen (en eventueel een thuisbatterij) hoger uitkomt dan wat het zwakste onderdeel in de zekeringkast mag voeren. Een remautomaat beschermt niet tegen blikseminslag of spanningspieken: daarvoor dient een overspanningsbeveiliging. Beide horen bij de veiligheidsmaatregelen die een installateur bij zonnepanelen nakijkt.
Wat is een remautomaat?
Een remautomaat, ook rem-automaat, remzekering of begrenzingsautomaat genoemd, is technisch een gewone installatieautomaat (meestal tweepolig, 40 A). Het verschil zit in zijn taak: een remautomaat beveiligt niet één kring, maar begrenst de som van alle stroom die de verbruikskringen in je woning samen trekken. Stijgt die som boven zijn waarde, dan schakelt de remautomaat uit en voorkomt hij oververhitting en brand in de zekeringkast.
Waarom is dat nodig? Zonder zonnepanelen begrenst de hoofdzekering van de netbeheerder alle stroom die je woning binnenkomt, bijvoorbeeld op 40 A. Zonnepanelen leveren via de omvormer stroom achter die hoofdzekering. Draaien de wasmachine, de oven en de warmtepomp tegelijk op een zonnige dag, dan kan er 40 A uit het net en 16 A uit de omvormer samen door de kam en het differentieel naar je verbruikers lopen. De hoofdzekering ziet maar 40 A en grijpt niet in. De remautomaat wel.
Een remautomaat is geen overspanningsbeveiliging. Overspanning wordt veroorzaakt door spanningspieken (volt), bijvoorbeeld door blikseminslag of fluctuaties in het elektriciteitsnet. Om elektrische apparaten en installaties te beschermen tegen overspanning, wordt een aparte overspanningsbeveiliging geïnstalleerd. Deze vangt spanningspieken op en leidt ze veilig naar de aarde om gevoelige apparatuur, zoals omvormers in zonnepaneleninstallaties, te beschermen.
Het combineren van een remautomaat en een overspanningsbeveiliging in een elektrische installatie zorgt voor een alomvattende bescherming tegen verschillende soorten elektrische risico’s.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
Vanaf wanneer heb je een remautomaat nodig?
Je hebt een remautomaat nodig zodra hoofdzekering + stroom van de omvormer (+ stroom van een thuisbatterij) groter is dan de stroom die het zwakste onderdeel in je zekeringkast mag voeren. Dat zwakste onderdeel is meestal het hoofddifferentieel of de kam waarlangs de verbruikskringen gevoed worden. De stroom van een eenfasige omvormer reken je ruw uit als vermogen gedeeld door 230 V: een omvormer van 3,68 kVA levert ongeveer 16 A.
| Situatie | Mogelijke stroom in de kast | Zwakste onderdeel | Remautomaat nodig? |
|---|---|---|---|
| Hoofdzekering 40 A + omvormer 3,68 kVA (± 16 A) | ± 56 A | Differentieel 40 A | Ja, een remautomaat van 40 A (of zwaarder differentieel en kam) |
| Hoofdzekering 40 A + omvormer 3,68 kVA (± 16 A) | ± 56 A | Differentieel, kam en bedrading 63 A | Meestal niet: 56 A blijft onder 63 A |
| Hoofdzekering 25 A + omvormer 2,5 kVA (± 11 A) | ± 36 A | Differentieel 40 A | Meestal niet: 36 A blijft onder 40 A |
| Hoofdzekering 40 A + omvormer ± 16 A + thuisbatterij 5 kW (± 22 A) | ± 78 A | Differentieel 63 A | Ja, ook een zwaarder differentieel volstaat hier niet |
Twijfel je, kijk dan op het typeplaatje van je hoofddifferentieel (bijvoorbeeld 40 A of 63 A) en op de kaliber van je hoofdzekering bij de meter. Ligt de optelsom hoger dan de waarde van het differentieel, dan hoort er een remautomaat of een zwaarder differentieel in de kast.
Waar plaats je een remautomaat in de zekeringkast?
Een remautomaat komt in de zekeringkast tussen het punt waar de zonnepanelen aansluiten en de verbruikskringen. Zo loopt alle stroom naar je stopcontacten, verlichting en toestellen door de remautomaat, ongeacht of die stroom uit het net of uit de omvormer komt. De kring van de zonnepanelen zelf gaat niet door de remautomaat.
- Meter en hoofdzekering van de netbeheerder
- Hoofdschakelaar met hoofddifferentieel (300 mA)
- Aansluitpunt van de kring van de zonnepanelen (met eigen automaat)
- Remautomaat, meestal 40 A
- Verbruikskringen, eventueel achter een extra differentieel van 30 mA voor badkamer en wasmachine
De remautomaat moet ook op het eendraadschema van je installatie staan. Dat schema hoort bij het technisch dossier van je woning en de keurder vergelijkt het met wat er echt in je zekeringkast zit.
Mag je een remautomaat zelf plaatsen? Werken in de zekeringkast zijn werk voor een elektricien of de installateur van je zonnepanelen. Na de plaatsing van zonnepanelen volgt hoe dan ook een keuring, en een zelf geplaatste remautomaat die niet op het eendraadschema staat of op de verkeerde plek zit, levert een inbreuk op.
Geen plaats in je zekeringkast of liever een zwaarder differentieel?
Is je zekeringkast vol, dan plaatst de installateur de remautomaat meestal in een kleine extra kast naast de bestaande, of breidt hij de kast uit met een extra rij. Een remautomaat neemt als tweepolige automaat maar twee modules in.
Het alternatief voor een remautomaat is de kast zwaarder uitvoeren: een differentieelschakelaar van 63 A in plaats van 40 A, met een kam en bedrading die ook op die stroom berekend zijn. Dat is duurder, maar je verbruikers worden dan niet afgeschakeld op momenten dat net en zonnepanelen samen veel leveren. Een zwaarder differentieel alleen volstaat niet als de kam of de kabels achter dat differentieel nog op 40 A berekend zijn.
Of je een remautomaat, een zwaarder differentieel of een extra kastje nodig hebt, hangt af van je hoofdzekering, je omvormer en de ruimte in je zekeringkast. Vergelijk offertes van installateurs uit je regio en weet vooraf wat het voor jouw woning kost.
Vraag een prijs voor je zonnepanelenWelke automaat voor zonnepanelen, een thuisbatterij of plug-in panelen?
- Zonnepanelen: de omvormer krijgt een eigen kring met een eigen automaat, afgestemd op de uitgangsstroom van de omvormer (vermeld in de technische fiche). Die automaat beschermt de kabel naar de omvormer. De remautomaat staat daar los van en begrenst de verbruikskringen.
- Thuisbatterij: een thuisbatterij levert net als de omvormer stroom achter de hoofdzekering en telt dus mee in de optelsom. Wie een thuisbatterij bij je zonnepanelen plaatst, laat de installateur best opnieuw nagaan of een remautomaat nodig is, ook als die er vroeger niet moest komen.
- Plug-in zonnepanelen: panelen die je met een stekker in een stopcontact steekt, leveren stroom op een bestaande kring. De kabels van die kring kunnen dan meer stroom krijgen dan de automaat van die kring ziet. Laat daarom een elektricien nakijken of de kring geschikt is voor je plug-in panelen.
Het belang van beveiliging bij zonnepanelen
Zonnepanelen zijn over het algemeen veilig, maar vanwege hun plaatsing en functie kunnen ze blootgesteld worden aan verschillende risico’s. Hier is een overzicht van de belangrijkste veiligheidsmaatregelen:
1. Verlenging van de levensduur van de installatie
Door zowel een remautomaat (waar de optelsom van net- en zonnestroom dat vraagt) als een overspanningsbeveiliging te installeren, wordt de zonnepaneleninstallatie optimaal beschermd. Dit helpt de levensduur van de panelen, omvormer en andere componenten te verlengen en onnodige kosten voor reparaties te voorkomen.
2. Bescherming tegen blikseminslag
Zonnepanelen op daken verhogen het risico op directe of indirecte schade door blikseminslag. Bij een blikseminslag kunnen enorme hoeveelheden elektrische lading door het systeem stromen. Een overspanningsbeveiliging, niet een remautomaat, is essentieel om deze pieken af te voeren en schade aan de omvormer, panelen en andere onderdelen te voorkomen.
3. Fluctuaties in het elektriciteitsnet
Instabiele spanning in het elektriciteitsnet, veroorzaakt door bijvoorbeeld storingen of onderhoud, kan apparatuur beschadigen. Overspanningsbeveiliging is nodig om de installatie te beschermen tegen deze fluctuaties. Een remautomaat detecteert geen spanningspieken en biedt hier geen oplossing voor.
4. Voorkomen van brandgevaar
Een remautomaat voorkomt overbelasting van de kam, de kabels en het differentieel in de zekeringkast wanneer net en zonnepanelen samen stroom leveren. Overbelasting leidt tot oververhitting en in het ergste geval tot brand. Daarom is een remautomaat onmisbaar in elke installatie waar de optelsom van hoofdzekering en zonnestroom hoger is dan wat de kast aankan.
Wetgeving en normen
In België moet elke elektrische installatie voldoen aan het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties). Plaats je zonnepanelen of een thuisbatterij, dan is dat een uitbreiding van je installatie en gelden voor dat deel de regels van Boek 1 van het AREI, ook in een oudere woning (FOD Economie).
Het AREI noemt geen vaste plicht “remautomaat bij zonnepanelen”. Het eist wel dat geen enkel deel van de installatie meer stroom kan voeren dan waarvoor het beveiligd is. Kan de optelsom van net- en zonnestroom de kam of het differentieel overbelasten, dan is een remautomaat (of een zwaarder uitgevoerde kast) in de praktijk nodig om de keuring te doorstaan.
Na de plaatsing van zonnepanelen keurt een erkend keuringsorganisme de installatie. De keurder controleert of de beveiliging in de zekeringkast overeenkomt met het eendraadschema en de situatieplannen in het technisch dossier. Bewaar die documenten samen met het keuringsverslag.
Conclusie
Een remautomaat begrenst de stroom naar je verbruikskringen wanneer het net en je zonnepanelen samen stroom leveren, en voorkomt zo dat de zekeringkast overbelast raakt. Je hebt er één nodig als hoofdzekering plus omvormer (en thuisbatterij) meer stroom kunnen leveren dan het zwakste onderdeel in de kast aankan. Tegen spanningspieken door blikseminslag of fluctuaties in het elektriciteitsnet beschermt een remautomaat niet: daarvoor is een overspanningsbeveiliging nodig.
Ontvang een gratis offerte
Bij het aanvragen van een offerte voor zonnepanelen is het belangrijk dat deze duidelijk inzicht geeft in de kosten voor de panelen, installatie, omvormer en extra beveiliging zoals een remautomaat. De offerte moet ook informatie bevatten over de verwachte opbrengst, garanties en eventuele subsidies of belastingvoordelen. Zo kun je een weloverwogen keuze maken en verrassingen achteraf voorkomen.
