Regelgeving
De Gewestelijke Hemelwaterverordening 2023 geldt sinds 2 oktober 2023 bij elke aanleg van verharding, ongeacht de oppervlakte. De vroegere ondergrens van 40 m² is bewust geschrapt. Kernregel: het water moet maximaal op je eigen perceel blijven. Om te kunnen spreken van infiltratie op eigen terrein heb je een onverharde zone van minstens 25 procent nodig waarin de verharding kan afwateren.
- De ondergrens van 40 m² is geschrapt: de verordening geldt altijd
- Water moet maximaal op eigen terrein blijven, niet naar de riool
- Infiltratie op eigen terrein vraagt een onverharde zone van minstens 25 procent
- Waterdoorlatende verharding telt voor de vergunningsplicht wél als verharding
Geef je verharde oppervlaktes en je perceel op. Je ziet wat de hemelwaterverordening van je vraagt en of je terras vergunningsplichtig is.
Vul je gegevens in en klik op Bereken.
De grens van 40 m² bestaat niet meer
Jarenlang was dat de vuistregel: onder de veertig vierkante meter verharding golden er geen bijkomende regels voor hemelwater. Met de Gewestelijke Hemelwaterverordening 2023, die geldt sinds 2 oktober 2023, is die ondergrens bewust geschrapt.
De redenering erachter: ongeacht hoeveel je verhardt, er moet aandacht zijn voor het watersysteem. De verordening is dus van toepassing op elk project, ook wanneer je constructie of verharding vrijgesteld is van vergunning.
Kom je die 40 m² nog tegen in een artikel of een offerte, dan is die informatie verouderd.
Water blijft op je eigen perceel
De verordening werkt volgens een rangorde. Eerst vermijden: minder verharden, of waterdoorlatend werken. Dan opvangen en hergebruiken, via een regenwaterput. Dan infiltreren op eigen terrein. Dan bufferen en vertraagd afvoeren. Pas als niets daarvan kan, mag het naar de riolering.
Om te kunnen spreken van infiltratie op eigen terrein heb je een onverharde zone van minstens vijfentwintig procent nodig waarin je verharding kan afwateren. Heb je die niet, dan kom je bij een aangelegde infiltratievoorziening terecht: een wadi, een infiltratiekom of een ondergronds systeem, elk met eigen normen.
Tegels mogen nog
Een veelgehoord misverstand is dat je niet meer mag betegelen. Dat klopt niet. Je moet enkel zorgen dat je terras afhelt naar een zone waar het water kan infiltreren, in plaats van naar een straatkolk.
Waterpasserende verharding is aantrekkelijker omdat het water er meteen doorheen zakt, maar dan moet ook de fundering waterdoorlatend zijn. Een waterpasserende klinker op een dichte betonnen onderlaag doet niets.
De valkuil zit in het optellen
Voor de vergunningsplicht is niet-overdekte verharding in de zij- en achtertuin doorgaans vrijgesteld tot tachtig vierkante meter. Maar dat geldt voor alle verharding samen: je terras, je oprit, je tuinpaden, de standplaats naast de garage.
Mensen rekenen enkel het terras. Zodra je alles optelt, kom je vaak boven de grens, en dan is wat je dacht dat vrijgesteld was, in werkelijkheid een bouwmisdrijf. Loop je perceel dus af met een meetlint voor je begint.
En waterdoorlatend telt toch mee
Dit is het onderscheid dat het vaakst misgaat. Voor de hemelwaterverordening werkt waterdoorlatende verharding in je voordeel. Maar voor de berekening van de vergunningsplicht telt ze gewoon mee als verharde oppervlakte.
Hoe berekenen we dit?
| Toepassingsgebied | de Hemelwaterverordening 2023 geldt sinds 2 oktober 2023 bij elke aanleg van verharding, ongeacht de oppervlakte |
|---|---|
| Kernprincipe | hemelwater blijft maximaal op eigen terrein: vermijden, hergebruiken, infiltreren, bufferen, en pas daarna afvoeren |
| Onverharde zone | om te spreken van infiltratie op eigen terrein is een onverharde zone van minstens 25 procent nodig waarin kan afgewaterd worden |
| Vergunning verharding | niet-overdekte verharding in de zij- en achtertuin is doorgaans vrijgesteld tot 80 m²; het pad naar de voordeur maximaal 1,5 m breed en de oprit maximaal 3 m |
| Waterdoorlatend | telt voor de berekening van de vergunningsplicht mee als verharding, ook al infiltreert het water wel |
Deze check geeft de hoofdlijnen van de Hemelwaterverordening 2023 en de vrijstellingsregels. De concrete normen voor infiltratieoppervlakte en buffervolume staan in de verordening en de bijhorende normenboeken. Provincies en gemeenten kunnen bijkomende regels hebben; vraag na bij je gemeente.
Veelgestelde vragen
Geldt de hemelwaterverordening nog altijd pas vanaf 40 m²?
Nee. Die ondergrens is met de Hemelwaterverordening 2023 bewust geschrapt, om duidelijk te maken dat er bij elk project aandacht moet zijn voor het watersysteem. De verordening is dus van toepassing ongeacht de oppervlakte, en ook wanneer je verharding vrijgesteld is van vergunning. Veel artikelen en zelfs recente offertes vermelden die 40 m² nog.
Mag ik mijn terras nog betegelen?
Ja. Je moet enkel zorgen dat de verharding afwatert naar een zone waar het water in de grond kan dringen, in plaats van naar de riolering. Waterpasserende verharding is een aantrekkelijker alternatief omdat het water er meteen doorheen zakt, maar tegels blijven perfect mogelijk mits een doordachte afwatering.
Hoeveel onverharde ruimte heb ik nodig?
Om te kunnen spreken van infiltratie op eigen terrein is er een onverharde zone van minstens vijfentwintig procent nodig waarin het gebouw of de verharding kan afwateren. Heb je die niet, dan kom je bij een aangelegde infiltratievoorziening zoals een wadi of infiltratieput terecht, met eigen normen voor oppervlakte en buffervolume.
Telt waterdoorlatende verharding mee?
Voor de hemelwaterverordening werkt ze in je voordeel, want het water infiltreert ter plaatse. Maar voor de berekening van de vergunningsplicht telt ze wel degelijk mee als verharde oppervlakte. Dat onderscheid wordt vaak door elkaar gehaald. Bij de uitvoering moet bovendien de fundering waterdoorlatend zijn, anders werkt het systeem niet.
Heb ik een vergunning nodig voor een terras?
Niet-overdekte verharding in de zij- en achtertuin is doorgaans vrijgesteld tot tachtig vierkante meter, mits ze binnen de voorwaarden blijft. Het pad naar de voordeur mag maximaal anderhalve meter breed zijn en de oprit naar de garage maximaal drie meter. Tel alle nieuwe verharding samen; een misrekening maakt je terras alsnog vergunningsplichtig.
Kan mijn gemeente strenger zijn?
Provincies en gemeenten kunnen bijkomende regels hebben, al verduidelijkte een ministeriële omzendbrief van eind 2025 dat gemeenten niet zomaar strengere eisen mogen opleggen buiten wat in de verordening en de normenboeken staat. Informeer hoe dan ook bij je gemeente voor je begint.
Waar loopt het in de praktijk fout?
Bij het optellen. Mensen rekenen enkel het terras en vergeten de oprit, de tuinpaden en de standplaats naast de garage. Zodra je alles samentelt, kom je vaak boven de vrijstellingsgrens uit, en dan wordt een vrijgesteld project plots een bouwmisdrijf.
Laat de afwatering mee ontwerpen
Een terrasaannemer die de hemelwaterverordening kent, tekent de infiltratiezone mee in plaats van ze achteraf te moeten toevoegen. Vraag vrijblijvend offertes uit je regio.
Ontvang mijn 3 offertes voor een terras
