Na jaren van crisis lijkt de Belgische bouw- en installatiesector in 2026 heel voorzichtig wat ademruimte te krijgen. Volgens nieuwe economische prognoses van bouwfederatie Embuild groeit de totale bouwactiviteit dit jaar met 1,3%. Die lichte groei komt vooral door een grotere vraag naar niet-residentiële gebouwen en door de renovatieverplichting in Vlaanderen.
Toch is er volgens Embuild geen sprake van een echte ommekeer. De federatie noemt het herstel broos, tijdelijk en onvoldoende om de structurele problemen in de bouwsector op te lossen. Vooral de woningnieuwbouw blijft zwaar onder druk staan, terwijl ook de infrastructuurinvesteringen vanaf 2027 opnieuw dreigen terug te vallen.
“Dit broze herstel dreigt meteen al in de kiem gesmoord te worden door internationale spanningen, een aanhoudende crisis in de woningbouw en een terugval van de overheidsinvesteringen in infrastructuur”, verklaart Niko Demeester, CEO van Embuild.
Bouwsector groeit in 2026 met 1,3%, maar herstel blijft fragiel
Volgens Embuild is het bloeden in de bouw- en installatiesector in 2026 voorlopig gestopt. De totale activiteit zou dit jaar met 1,3% toenemen. Dat lijkt positief, maar de bouwfederatie waarschuwt dat die groei vooral moet worden gezien als een beperkte heropleving na een lange periode van zwakke activiteit.
“Toch plaatsen we daar meteen een zeer belangrijke kanttekening bij: uit onze cijfers blijkt duidelijk dat het om een korte, eenmalige opleving vanuit een te laag activiteitsniveau gaat”, zegt Niko Demeester, gedelegeerd bestuurder van Embuild. “De sector kampt al jaren met een crisis en het conflict in het Midden-Oosten wakkerde die onrust binnen de sector alleen maar aan, waardoor de bloem in de knop gebroken zal worden. De geopolitieke situatie, die de economische groei en het consumentenvertrouwen afremt, maakt de kans op verdere verslechtering aanzienlijk groter dan een verdere normalisering of verbetering van de conjuncturele situatie in de bouw.”
Voor gezinnen, bouwheren en aannemers betekent dit dat de markt nog altijd erg onzeker blijft. Prijzen, vergunningen, financiering, personeelstekorten en geopolitieke spanningen blijven allemaal factoren die bouw- en renovatieprojecten kunnen beïnvloeden.
Woningnieuwbouw blijft in zwaar weer
Vooral de nieuwbouw van woningen blijft een zwak punt. Embuild verwacht dat de activiteit in de woningbouw in 2026 nog eens met 0,5% daalt. Ook in 2027 wordt geen herstel verwacht, met een verdere daling van 1%.
Dat is opvallend, want België heeft tegen 2050 naar schatting 900.000 extra woningen nodig. Die nood komt voort uit bevolkingsgroei, veranderende woonvormen en een stijgende vraag naar tweede verblijven. Meer singles, éénoudergezinnen en ouderen die langer zelfstandig wonen, zorgen ervoor dat de woningvraag structureel hoog blijft.
Volgens Embuild botst die behoefte steeds harder met de realiteit op de markt. Het aantal bouwvergunningen staat historisch laag en steeds meer bouwbedrijven komen financieel onder druk te staan. Voor veel gezinnen is bouwen of kopen intussen moeilijk haalbaar geworden.
Een belangrijke reden is volgens de bouwfederatie de hoge fiscale druk op nieuwbouw. Meer dan de helft van de kostprijs van een nieuwbouwwoning vloeit vandaag terug naar de overheid via btw, registratierechten en andere heffingen.
Daarom vraagt Embuild in het kader van het federale begrotingsoverleg een verlaagd btw-tarief voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning. De federatie vraagt ook een lager btw-tarief voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd.
Renovatie groeit, maar veel te traag
Ook bij woningrenovatie is de situatie dubbel. De renovatieactiviteit stijgt in 2026 naar verwachting met 2%. Dat is deels te danken aan de renovatieverplichting in Vlaanderen, die eigenaars verplicht om energieverslindende woningen na aankoop stapsgewijs te verbeteren.
Toch is die groei volgens Embuild onvoldoende. Bovendien wordt ze afgeremd door het aflopen van de Europese herstelplannen in 2026. Een deel van die middelen was gericht op energierenovaties van woningen.
“Nochtans hebben we ook op het vlak van woningrenovaties nood aan een sterke inhaaloperatie”, weet Niko Demeester, CEO van Embuild.
België telt vandaag ongeveer 5,7 miljoen woningen. Die woningen zijn gemiddeld 75 jaar oud. Volgens Embuild voldoet 92% van het woningbestand niet aan de energienormen van 2050.
“Concreet betekent dat dat 5,2 miljoen woningen gerenoveerd moeten worden. Het huidige renovatietempo ligt echter veel te laag: jaarlijks wordt slechts 0,8 procent van de woningen aangepakt (40.000 woningen), terwijl dat minstens 4 procent zou moeten zijn om de doelstellingen te halen (205.000 woningen).”
Voor eigenaars betekent dit dat renovatie de komende jaren een centraal thema blijft. Denk aan dakisolatie, gevelisolatie, ramen, warmtepompen, ventilatie, zonnepanelen, elektriciteitswerken en energetische totaalrenovaties.
Niet-residentiële bouw doet het beter
Waar de woningbouw achterblijft, doet de niet-residentiële bouw het in 2026 duidelijk beter. Embuild verwacht daar een groei van 3%. Het gaat dan om gebouwen voor industrie, diensten, landbouw, handel en kantoren.
Die groei komt vooral door een grotere vraag naar commerciële en landbouwgebouwen. Ook de bouw van kantoren stijgt dit jaar, al is dat volgens Embuild deels te danken aan enkele grote projecten. Voorbeelden zijn de nieuwe kantoren voor VRT en RTBF, een nieuwe defensiesite en nieuwe ziekenhuizen.
Ook de renovatie van niet-residentiële gebouwen groeit in 2026, met iets meer dan 1%. Die stijging is voor een groot stuk te verklaren door Waalse renovatieprogramma’s voor ziekenhuizen en schoolgebouwen.
Infrastructuur dreigt opnieuw achteruit te gaan
Een belangrijk waarschuwingssignaal zit volgens Embuild bij de infrastructuurwerken. De voorbije drie jaar groeide de activiteit in die sector nog stevig, maar in 2026 stagneert de markt. In 2027 verwacht Embuild zelfs een daling met 5%.
Dat is volgens de bouwfederatie problematisch, omdat de infrastructuur in België dringend moet worden vernieuwd. Bij de wegen moet 18% worden vervangen en 15% structureel gerenoveerd. Ook bij publieke gebouwen is de nood hoog. Denk aan scholen, ziekenhuizen, woonzorgcentra en gevangenissen. Volgens Embuild moet 95% van die publieke gebouwen gerenoveerd worden en is er ook extra capaciteit nodig.
Embuild wijst erop dat België al jaren te weinig investeert in infrastructuur. Slechts 3,1% van het bbp gaat naar overheidsinvesteringen. De federatie vraagt om dat op te trekken naar 4% van het bbp. Om dat niveau te bereiken, zouden alle overheden samen, lokaal, regionaal en federaal, tussen nu en 2029 in totaal 5,7 miljard euro extra moeten investeren.
Ter vergelijking: de 27 EU-lidstaten investeren gemiddeld 3,7% van hun bbp in overheidsinvesteringen.
Bouw- of renovatieproject uitstellen is volgens Embuild geen oplossing
Hoewel de bouwsector onder druk staat, raadt Embuild consumenten en opdrachtgevers af om bouw- of renovatieprojecten zomaar uit te stellen. Volgens de federatie leidt uitstel vooral tot een verdere veroudering van het patrimonium en blijven prijzen op langere termijn stijgen.
Niko Demeester, CEO van Embuild, besluit: “De druk op onze sector blijft groot en dit terwijl de nood aan renovatie en extra capaciteit van zowel woningen als infrastructuur steeds toeneemt. Onze oproep aan consumenten en opdrachtgevers is dan ook dat het geen zin heeft om bouw- of renovatieprojecten uit te stellen. Daardoor raakt ons patrimonium steeds meer verouderd en blijven de prijzen stijgen. Investeringen in de bouw betalen zich dubbel terug, zowel in kwaliteit als kwantiteit.”
Prognoses voor de bouwsector volgens Embuild
| Jaar | Bouw algemeen | Nieuwbouw woningen | Renovatie woningen | Niet-residentiële bouw | Niet-residentiële renovatie | Infrastructuur |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | +0,6% | -0,9% | +3% | -6,2% | +6,4% | 0% |
| 2023 | -1,2% | -5,4% | +0,1% | -4,5% | -0,8% | +4,3% |
| 2024 | 0% | -5,7% | +0,8% | -0,5% | -2% | +7% |
| 2025 | -0,3% | -5,1% | +1,1% | -3,6% | +1,6% | +2,9% |
| 2026 | +1,3% | -0,5% | +2% | +3% | +1,3% | +0,2% |
| 2027 | -0,2% | -1% | +1,6% | +1,1% | +0,8% | -5% |
| 2028 | +0,2% | -2,3% | +2,2% | -0,7% | +0,4% | -1,1% |
Of wie liever een grafiek heeft…
Wat betekent dit voor wie wil bouwen of renoveren?
Voor kandidaat-bouwers en verbouwers is de boodschap dubbel. Enerzijds blijft de markt onzeker en blijft vooral nieuwbouw onder druk staan. Anderzijds blijft de structurele nood aan woningen, renovaties en infrastructuur bijzonder groot.
Wie vandaag wil bouwen, zal dus rekening moeten houden met hogere kosten, strengere energie-eisen, vergunningstrajecten en financieringsvoorwaarden. Wie wil renoveren, doet er goed aan om niet alleen naar de korte termijn te kijken, maar ook naar de toekomstige energienormen en de waarde van de woning op lange termijn.
Vooral energetische renovaties blijven belangrijk. Dakisolatie, muurisolatie, hoogrendementsbeglazing, warmtepompen, zonnepanelen en ventilatie kunnen niet alleen het energieverbruik verlagen, maar ook bijdragen aan de toekomstige verkoopwaarde van een woning.
