Vochtbestrijding

Schimmel in de kelder: oorzaken, verwijderen en voorkomen

Schimmel in kelder behandelenSchimmel in kelder behandelen
Gepubliceerd op

Schimmel in de kelder ontstaat door te veel vocht: warme buitenlucht die condenseert op koude keldermuren, grondwater dat door de muren dringt of opstijgend vocht. Kleine plekken verwijder je zelf met een sopje van allesreiniger en water. Keert de schimmel terug, dan moet eerst de vochtbron weg.

Niet elke witte uitslag in de kelder is schimmel: vaak gaat het om salpeter, een zoutafzetting die een andere aanpak vraagt. En een luchtontvochtiger helpt enkel als het vocht uit de lucht komt, niet als het water door de muren binnendringt. Hieronder lees je hoe je schimmel in de kelder herkent, veilig verwijdert en voorgoed voorkomt, en wanneer je beter een vakman inschakelt.

VERGELIJK VAKMANNEN

Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!

Waarom ontstaat schimmel in de kelder?

Schimmel in de kelder groeit wanneer de lucht of de muren er lange tijd vochtig blijven. Een kelder ligt (deels) onder de grond, is koeler dan de rest van de woning en wordt zelden verlucht. Daardoor droogt vocht er traag op en krijgen schimmelsporen, die altijd in de lucht zitten, de kans om te kiemen op muren, hout, karton en textiel.

De vier meest voorkomende oorzaken van vocht in de kelder zijn:

  • Condensatie: warme, vochtige lucht komt in de koele kelder en slaat neer op de koude muren. Dat gebeurt vooral in de zomer, wanneer je de kelder op een warme dag verlucht.
  • Doorsijpelend grondwater: regen- en grondwater drukt tegen de keldermuren en dringt binnen via scheuren, naden en poreus metselwerk.
  • Opstijgend vocht: grondvocht trekt via de haarvaten van baksteen omhoog in de muren. Je herkent het aan een vochtrand en afbladderende verf onderaan de muur.
  • Lekken en dagelijks gebruik: een lekkende leiding, een wasmachine of droogkast zonder afvoer naar buiten, of was die in de kelder te drogen hangt.

Een gezonde luchtvochtigheid binnen ligt volgens het Departement Zorg van de Vlaamse overheid tussen 40 en 60% van oktober tot april, en tussen 30 en 70% van mei tot september. Blijft de relatieve luchtvochtigheid in de kelder daar lang boven, dan is schimmel een kwestie van tijd. Komt het vocht door de muren of de vloer, dan is de enige duurzame oplossing de kelder waterdicht maken.

Witte schimmel in de kelder of salpeter?

Witte schimmel in de kelder is donzig en ruikt muf, salpeter is een kristallijne zoutafzetting die verkruimelt tussen je vingers. Het verschil is belangrijk: schimmel verwijder je en je verlaagt de luchtvochtigheid, salpeter wijst op vocht dat door het metselwerk trekt en zouten meevoert naar het oppervlak.

KenmerkWitte schimmelSalpeter
UitzichtDonzig, pluizig of vlekkerig, soms met grijze of groene plekkenWitte kristallen of harige, poederige uitslag
WaarOp hout, karton, textiel, voegen en murenVooral op baksteen en voegen, meestal onderaan de muur
VingertestSmeert uit en laat een vlek naVerkruimelt en knispert, lost op in water
GeurMuf, aardachtigGeen typische geur
OorzaakHoge luchtvochtigheid, condensatieOpstijgend of doorsijpelend vocht in het metselwerk

Twijfel je nog, wrijf dan een beetje van de uitslag tussen je vingers. Salpeter verkruimelt en lost op in water, schimmel smeert uit en laat een grijze of groene vlek na. Hoe je salpeter aanpakt, lees je in ons stappenplan om salpeter verwijderen van vochtige muren. Vaak komen salpeter en schimmel in de kelder samen voor, omdat ze dezelfde oorzaak hebben: te veel vocht.

Hoe schadelijk is witte schimmel?

Witte schimmel is niet onschuldiger dan zwarte schimmel. De kleur zegt weinig over het risico: elke schimmel verspreidt sporen die de luchtwegen, ogen en huid kunnen irriteren. Behandel witte schimmel in de kelder dus met dezelfde voorzorgen als andere schimmel en pak vooral het vocht aan waar de schimmel van leeft.

Hoe krijg je schimmel uit de kelder?

Schimmel uit de kelder krijg je door de aangetaste spullen weg te halen, de muren te reinigen met een sopje van allesreiniger en water en de kelder daarna goed te laten drogen. Dat werkt voor kleine, oppervlakkige plekken. Volg deze stappen:

  1. Bescherm jezelf: draag handschoenen en een mondmasker, zet ramen of keldergaten open en sluit de deur naar de rest van de woning.
  2. Ruim aangetaste spullen op: karton, papier, oude matrassen en textiel met schimmel gooi je weg. Berg wat je houdt voortaan op in afsluitbare plastic bakken.
  3. Reinig de muren: was de schimmelplekken af met een sopje van allesreiniger en water, spoel na en droog de muur goed af, zoals Gezondheid en Wetenschap aanraadt.
  4. Herhaal indien nodig: bij een hardnekkige plek poets je na enkele dagen opnieuw.
  5. Vervang wat niet te redden is: zit de schimmel diep in pleisterwerk, gipsplaat of hout, dan helpt poetsen niet. Die materialen moeten weg of laat je door een vakman behandelen.
  6. Werk pas af als alles droog is: wacht met verven tot de muur volledig droog is en de oorzaak is opgelost. Hoe je dat doet, lees je bij schimmelplekken schilderen na een behandeling.

Heb je ademhalingsklachten of ben je allergisch voor schimmel, verwijder de schimmel dan niet zelf. Het Departement Zorg raadt ook zwangere vrouwen en kinderen af om schimmel te verwijderen. Laat het werk dan over aan iemand anders of aan een vakman.

Hoe ontvochtig je een kelder?

Een kelder ontvochtig je in drie stappen: eerst het water tegenhouden dat door muren of vloer binnenkomt, dan verluchten op het juiste moment, en pas daarna een luchtontvochtiger inzetten voor het vocht dat in de lucht blijft hangen. Een ontvochtiger alleen trekt eindeloos water uit de lucht zolang de muren nat blijven.

  • Meet eerst: een eenvoudige hygrometer toont de relatieve luchtvochtigheid in de kelder. Zo zie je of je maatregelen werken.
  • Verlucht wanneer het buiten koeler is: in de zomer verlucht je de kelder best ’s nachts of vroeg in de ochtend. Warme middaglucht brengt net extra vocht binnen dat op de koude muren condenseert.
  • Houd keldergaten en roosters vrij: zonder luchtstroom blijft vochtige lucht in de kelder hangen.
  • Zet spullen weg van de muur: laat minstens 10 cm ruimte tussen kasten en muren, zodat de lucht erachter kan circuleren (Gezondheid en Wetenschap).
  • Droog geen was in de kelder: natte was brengt liters water in de lucht van een ruimte die al vochtig is.

Wat is de beste ontvochtiger voor een kelder?

Voor een koude kelder is een adsorptiedroger meestal de beste ontvochtiger, voor een kelder die op kamertemperatuur blijft een compressordroger. Een compressordroger laat vocht condenseren op een koud element en verliest rendement naarmate de ruimte kouder wordt. Een adsorptiedroger haalt het vocht uit de lucht met een droogmiddel en blijft ook bij lage temperaturen werken.

TypeGeschikt voorLet op
CompressordrogerKelders die op kamertemperatuur blijven, bv. een ingerichte hobbyruimteMinder rendement in een koude kelder
AdsorptiedrogerKoude, onverwarmde keldersHoger stroomverbruik
Vochtvreter met korrelsKleine bergruimte of kastTe weinig capaciteit voor een hele kelder

Kies een toestel met een ingebouwde hygrostaat, zodat het enkel draait als de luchtvochtigheid te hoog is, en met een slangaansluiting naar een afvoer. Dan hoef je het opvangbakje niet elke dag te legen.

Hoe kan ik mijn kelder zelf vochtvrij maken?

Een kelder zelf vochtvrij maken lukt als het vocht beperkt is: kleine scheuren en naden dichten, een waterdichte coating op de binnenkant van de muren aanbrengen en regenwater van de gevel wegleiden. Controleer ook of dakgoten en afvoerbuizen niet lekken en of het terrein rond de woning van de gevel weg afloopt. Welke producten daarvoor bestaan, lees je bij kelderdichting met doe-het-zelfproducten.

Staat er water op de keldervloer of drukt grondwater tegen de muren, dan houdt een coating aan de binnenkant het water niet lang tegen. Een bekuiping, drainage of injectie door een vakman is dan de duurzame oplossing.

Is schimmel in de kelder gevaarlijk?

Schimmel in de kelder is niet onschuldig voor je gezondheid. Schimmelsporen irriteren vooral de luchtwegen en de ogen en kunnen allergische reacties uitlokken, zoals hoesten, een verstopte neus en astma-aanvallen bij wie gevoelig is. Ook al leef je niet in de kelder, de sporen verspreiden zich via de trap en de deur naar de rest van de woning.

Het risico hangt af van hoe gevoelig je bent, hoe vaak je in de ruimte komt en hoe groot het aangetaste oppervlak is. Kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met luchtwegklachten lopen het meeste risico. Meer over de gevolgen lees je in ons artikel over de gezondheidsrisico’s van een vochtige kelder.

Kan je eczeem krijgen van schimmel?

Rechtstreeks huidcontact met schimmel kan jeuk en roodheid geven. Mensen met een allergische aanleg, zoals eczeem, reageren vaak sneller op schimmel in huis. Draag daarom altijd handschoenen als je schimmel verwijdert, en raadpleeg je huisarts als huidklachten aanhouden.

Is schimmel gevaarlijk als je zwanger bent?

Zwangere vrouwen horen bij de groep die het best zo weinig mogelijk aan schimmel wordt blootgesteld. Het Departement Zorg raadt zwangere vrouwen af om zelf schimmel te verwijderen. Laat de schimmel in de kelder dus door iemand anders of door een vakman aanpakken, en bespreek gezondheidsklachten met je huisarts of vroedvrouw.

Wanneer schakel je een vakman in?

Schakel een vochtspecialist in als de schimmel in de kelder binnen enkele weken na het poetsen terugkomt. Dan zit de oorzaak in de muren of de vloer, en poetsen of ontvochtigen bestrijdt enkel het gevolg. Andere signalen dat een vakman nodig is:

  • Er staat water op de keldervloer of er lopen natte strepen over de muren.
  • Onderaan de muren zie je een vochtrand, salpeter en afbladderende verf: een teken van opstijgend vocht.
  • De schimmel bedekt een groot oppervlak of zit diep in pleister en hout.
  • Je ziet een bruine, watachtige zwam op houten balken of vloeren. Dat kan huiszwam zijn, die hout aantast en snel moet worden behandeld.

Een vakman meet eerst waar het vocht vandaan komt en kiest dan de gepaste techniek: injecteren tegen opstijgend vocht, een bekuiping of drainage tegen grondwater, of betere ventilatie tegen condensatie. Richtprijzen per techniek vind je in onze gids om een kelder waterdicht te maken. Meer oplossingen voor vochtproblemen in en rond de woning vind je in de rubriek vochtbestrijding.

Vraag gratis offertes aan bij een vochtspecialist

Ontvang vrijblijvend een offerte en bespaar tot 35%

  • Ontvang gratis offertes
  • Van 3 vakmannen uit je eigen regio
  • Door te vergelijken bespaar je tot 35%
Olivier
de auteurOlivier
Met ruim 15 jaar ervaring in de bouw help ik je graag met praktische tips en heldere adviezen voor je bouw- of renovatieproject. Of je nu zelf aan de slag wilt of een vakman zoekt, ik zorg ervoor dat je de juiste keuzes maakt én breng je in contact met betrouwbare specialisten die je echt verder helpen.
Vergelijk tot 3 vakmannen uit je regio
Vind een vakman