De buitenunit van een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht met een ventilator, een verdamper en een compressor, en geeft die warmte via leidingen door aan de binnenunit. Een buitenunit voor een woning is ongeveer 70 tot 150 cm hoog, weegt 50 tot 150 kg en staat op een stevige sokkel, uit de buurt van slaapkamers.
Of de buitenunit goed werkt, hangt vooral af van de plek, de ondergrond en het geluid dat ze maakt. In Vlaanderen heb je er meestal geen vergunning voor nodig, maar de buren en de koelmiddelregels spelen wel mee.
Hieronder lees je hoe een buitenunit werkt, hoe groot ze is, hoeveel lawaai ze maakt, waar ze mag staan, hoe je ze verbergt en wat ze kost.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
Hoe werkt de buitenunit van een warmtepomp?
De buitenunit van een warmtepomp zuigt buitenlucht aan en onttrekt er warmte aan, ook als het buiten koud is. Dat lukt omdat het koelmiddel in de buitenunit al bij een zeer lage temperatuur verdampt. Een buitenunit bestaat uit deze onderdelen:
- Ventilator: blaast buitenlucht door de lamellen. De ventilator is de grootste bron van geluid.
- Verdamper (lamellenbatterij): hier neemt het koelmiddel de warmte van de lucht op en verdampt het.
- Compressor: perst het verdampte koelmiddel samen, waardoor de temperatuur stijgt tot een niveau waarmee je kan verwarmen.
- Expansieventiel en sturing: laten de druk weer zakken zodat de kringloop opnieuw begint, en regelen het toerental (inverter).
Bij temperaturen rond het vriespunt vormt zich ijs op de lamellen. De buitenunit schakelt dan kort over op ontdooien: je ziet damp opstijgen en er loopt smeltwater uit de bodem van het toestel. Dat is normaal, maar het water moet wel weg kunnen (zie de sectie over de sokkel).
Split of monoblock: wat zit er in de buitenunit?
Bij een lucht-water warmtepomp bestaat de buitenunit in twee uitvoeringen: split en monoblock. Bij een split zit de koelkring verdeeld over de buiten- en de binnenunit en lopen er koelmiddelleidingen door de muur. Bij een monoblock zit de volledige koelkring in de buitenunit en lopen er enkel waterleidingen naar binnen.
| Kenmerk | Split | Monoblock |
|---|---|---|
| Leidingen naar binnen | Koelmiddelleidingen | Waterleidingen (aanvoer en retour) |
| Wie sluit aan? | Altijd een erkende koeltechnicus | Verwarmingsinstallateur; de koelkring blijft gesloten |
| Afstand tot binnenunit | Groter mogelijk, volgens de fabrikant | Zo kort mogelijk |
| Risico bij vorst | Geen water buiten | Waterleidingen buiten moeten vorstbeveiligd zijn |
| Binnenunit | Hydraulische module met de condensor | Compacte hydrobox of enkel regeling |
Twijfel je welk type warmtepomp bij je woning past, dan helpt de keuzehulp warmtepomp type je op weg.
Kan een warmtepomp en airco op één buitenunit?
Ja, een lucht-lucht warmtepomp is een airco die ook verwarmt, en daar kunnen twee tot vijf binnenunits op één buitenunit (multi-split). Een lucht-water warmtepomp voor je radiatoren of vloerverwarming en een airco in de slaapkamers delen in de praktijk meestal geen buitenunit: dat zijn twee aparte toestellen. Enkele fabrikanten combineren beide in één systeem; vraag je installateur of dat voor jouw woning loont.
Hoe groot is een buitenunit van een warmtepomp?
Een buitenunit van een lucht-water warmtepomp voor een gewone woning is ongeveer 70 tot 150 cm hoog, 80 tot 130 cm breed en 35 tot 60 cm diep. Hoe groter het vermogen, hoe groter en zwaarder de unit. De tabel geeft richtwaarden; de exacte maten staan op de technische fiche van het toestel.
| Type en vermogen | Hoogte × breedte × diepte | Gewicht |
|---|---|---|
| Lucht-lucht (airco), 2,5 tot 5 kW | ± 55–70 × 70–90 × 25–35 cm | ± 25–45 kg |
| Lucht-water, 4 tot 8 kW (één ventilator) | ± 70–90 × 90–110 × 35–45 cm | ± 50–100 kg |
| Lucht-water, 10 tot 16 kW (grote of dubbele ventilator) | ± 130–150 × 90–110 × 35–60 cm | ± 100–150 kg |
Tel bij de afmetingen van het toestel ook de vrije ruimte die de fabrikant eist rondom de unit, en de hoogte van de sokkel. Welk vermogen je nodig hebt, hangt af van de isolatie en de grootte van je woning: je kan het vermogen van je warmtepomp bepalen met onze rekentool.
Hoeveel geluid maakt een buitenunit warmtepomp?
Een buitenunit van een warmtepomp heeft meestal een geluidsvermogen van ongeveer 50 tot 65 dB(A). Dat getal staat op het energielabel en zegt hoeveel geluid het toestel zelf produceert. Wat jij of je buren horen, is de geluidsdruk op een bepaalde afstand, en die ligt lager.
- Afstand: bij elke verdubbeling van de afstand daalt het geluid met ongeveer 6 dB.
- Muren: tegen een muur weerkaatst het geluid, wat ongeveer 3 dB extra geeft; in een hoek ongeveer 6 dB. Een nis of een smalle koer tussen twee muren versterkt het geluid nog meer.
- Toerental: op een koude winteravond draait de unit harder dan in het tussenseizoen, dus dan is ze ook luider.
Hoe maak je een buitenunit stiller?
Een buitenunit maak je stiller door een goede plek te kiezen en trillingen te dempen, nog vóór je aan een omkasting denkt. De Vlaamse overheid raadt aan om het juiste toestel te kiezen, het op voldoende afstand van de perceelsgrens te zetten, reflecties te vermijden en het trillingsvrij op te stellen (Vlaanderen.be). Concreet:
- Kies een toestel met een laag geluidsvermogen en een stille nachtmodus.
- Laat de ventilator niet blazen richting ramen, terras of de tuin van de buren.
- Zet de unit niet in een hoek of een nis, en niet onder een slaapkamerraam.
- Plaats rubberen trillingsdempers onder de voeten en flexibele aansluitingen op de leidingen.
- Kies een vrijstaande sokkel in plaats van een muurconsole tegen een slaapkamermuur: via de muur hoor je het brommen binnen.
- Laat het vermogen correct berekenen: een te kleine warmtepomp draait vaker op vol toerental en maakt dus meer lawaai.
Hoeveel lawaai mag een warmtepomp maken voor de buren?
Voor een huishoudelijke warmtepomp legt Vlaanderen geen vaste afstand of vaste decibelgrens per woning op. De overheid werkt met een code van goede praktijk voor het geluid van buitenunits, bedoeld voor installateurs en gebruikers. Stoort het geluid je buren meer dan wat je normaal van elkaar mag verwachten, dan kunnen ze zich beroepen op burenhinder. Een goede plaats en een stil toestel voorkomen dus discussies, zeker bij rijwoningen en kleine tuinen.
Waar plaats je de buitenunit van een warmtepomp?
De beste plaats voor een buitenunit is aan de achter- of zijgevel, achteraan in de tuin of op een plat dak: vlak bij de binnenunit, met vrije luchtcirculatie en ver van de slaapkamers van jou en je buren. De voorgevel vermijd je beter. Hoe je dat per woningtype aanpakt (nieuwbouw, rijwoning, appartement), lees je in de gids over waar je een warmtepomp het best plaatst.
Moet de buitenunit in de zon of in de schaduw staan?
Een buitenunit mag zowel in de zon als in de schaduw staan: voor het rendement maakt dat weinig uit, want de unit verplaatst veel meer lucht dan de zon kan opwarmen. Belangrijker is dat de uitgeblazen koude lucht niet opnieuw wordt aangezogen en niet tegen een muur of raam blaast. Koelt je warmtepomp in de zomer ook, dan werkt een plek in de schaduw wel iets beter. Vermijd een plek onder een dakrand zonder goot, waar regen, sneeuw of ijs op de unit valt.
Hoeveel ruimte heb je rond de buitenunit nodig?
Rond een buitenunit heb je minstens 30 cm vrije ruimte nodig aan de achterkant en de zijkanten, en ruim een meter vrije ruimte aan de kant waar de ventilator uitblaast. De technische fiche van de fabrikant geeft de exacte minimumafstanden; die zijn ook een voorwaarde voor de garantie. Hou daarnaast plaats vrij voor onderhoud: de technicus moet aan de zijkant en de aansluitingen kunnen.
Hoe ver mag de buitenunit van de binnenunit staan?
Hoe ver een buitenunit van de binnenunit mag staan, hangt af van het type. Bij een split bepaalt de fabrikant de maximale leidinglengte en het hoogteverschil; boven een bepaalde lengte moet de koeltechnicus extra koelmiddel bijvullen. Bij een monoblock lopen er waterleidingen naar buiten: hou die zo kort mogelijk, goed geïsoleerd en beschermd tegen vorst. Hoe langer de leidingen, hoe meer warmteverlies en hoe duurder de plaatsing.
Heb je een vergunning nodig voor een buitenunit?
In Vlaanderen heb je voor de buitenunit van een huishoudelijke warmtepomp meestal geen vergunning en geen melding nodig. Sinds de verruiming van het Vrijstellingenbesluit mogen bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco’s ook tot op 2 meter van de perceelsgrens of tegen de scheidingsmuur zonder vergunning staan (SOLVA). Toch loont een controle bij je gemeente in deze gevallen:
- je woning is beschermd erfgoed of ligt in een beschermd dorpsgezicht;
- er gelden verkavelingsvoorschriften of een lokale verordening over het uitzicht van gevels;
- je woont in een appartement: dan beslist ook de vereniging van mede-eigenaars over een unit op de gevel of het dak.
Een airco-buitenunit volgt grotendeels dezelfde logica; de details lees je bij de regels voor een airco buitenunit.
Mag een buitenunit in de voortuin of aan de voorgevel?
Een buitenunit in de voortuin of aan de voorgevel is niet verboden, maar het is zelden de beste keuze. De unit is dan zichtbaar vanaf de straat, lokale voorschriften over het straatbeeld kunnen extra eisen stellen, en de leidingen naar een technische ruimte achteraan worden lang. Kies je toch voor de voorkant, vraag dan vooraf bij de dienst omgeving van je gemeente of er voorwaarden gelden, bijvoorbeeld een omkasting of groenscherm.
Hoe ver moet een buitenunit van de buren of de erfgrens staan?
Er bestaat in Vlaanderen geen vaste minimumafstand tussen een buitenunit en de erfgrens: voor de vergunning mag de unit zelfs tegen de scheidingsmuur. Voor het geluid geldt wel: hoe verder, hoe beter. Twee keer zo ver weg betekent ongeveer 6 dB minder. Zet de unit bij voorkeur niet recht tegenover het slaapkamerraam of het terras van je buren, en overleg vooraf als het echt dichtbij moet.
Waar de buitenunit van je warmtepomp het best staat, hangt af van je tuin, je buren en de leidingen naar binnen. Laat een installateur uit je regio de plek bekijken en vergelijk offertes voor jouw woning.
Vind een installateur in de buurtWelke fundering heeft een buitenunit nodig?
Een buitenunit heeft een vlakke, stabiele en draagkrachtige ondergrond nodig die niet verzakt, meestal een betonsokkel of betonnen poeren. De unit staat daarop op een grondconsole of voeten, ongeveer 10 tot 30 cm boven de grond. Zo blijft ze vrij van plassen, sneeuw en bladeren, en kan het ontdooiwater weglopen. Waar het nat is of overstromingen voorkomen, zet je de unit hoger.
- Sokkel of poeren: los van de gevel, zodat trillingen niet in het huis komen.
- Condensafvoer: een grindbed onder de unit of een vorstvrije afvoer. Smeltwater dat op een pad of terras loopt, bevriest in de winter.
- Muurconsole: enkel op een massieve muur die geen slaapkamer is, met trillingsdempers.
- Plat dak: laat de draagkracht controleren en veranker de unit tegen wind, zonder de dakbedekking te beschadigen.
Hoe kan je de buitenunit van je warmtepomp verbergen?
De buitenunit van een warmtepomp verberg je met een open omkasting, een scherm of groen, zolang de lucht vrij kan in- en uitstromen. Een gesloten kast doet het rendement dalen en laat de unit harder draaien. De mogelijkheden:
- Omkasting met lamellen: in hout, metaal of composiet, met een open voorkant en bovenkant. Een geluidsdempende omkasting kost ongeveer € 800 geplaatst.
- Scherm of wand: een los scherm op minstens een meter voor de ventilator houdt de unit uit het zicht en weerkaatst geen lucht terug.
- Haag of planten: op voldoende afstand, zodat bladeren de lamellen niet dichtzetten.
- Gemetselde nis of schouwvorm: bij nieuwbouw kan de unit in een ommuring met ruime roosters, mits de installateur de luchtstroom en het geluid mee ontwerpt.
- Plat dak: de meest onzichtbare plek, zeker in de stad.
Een hoes over de buitenunit is geen goed idee zolang de warmtepomp werkt: ze blokkeert de luchtstroom. Een hoes gebruik je enkel als het toestel buiten gebruik is.
Wat zijn de nadelen van een warmtepomp met buitenunit?
De nadelen van een warmtepomp met buitenunit zijn het geluid, het zicht, de plaats die ze inneemt en een lager rendement bij strenge vorst. Daar staat tegenover dat een lucht-water warmtepomp veel goedkoper en eenvoudiger te plaatsen is dan een bodem-water warmtepomp, omdat er geen boring nodig is.
| Nadeel | Wat je eraan doet |
|---|---|
| Geluid voor jou en je buren | Stil toestel, goede plek, trillingsdempers, nachtmodus |
| Zichtbaar toestel | Achterkant of plat dak, open omkasting of groenscherm |
| Plaats in tuin of op dak | Compacte unit, muurconsole op een geschikte muur |
| Lager rendement bij vorst | Correct vermogen, goede isolatie, lage-temperatuurverwarming |
| Onderhoud buiten | Lamellen vrijhouden, jaarlijkse controle |
Alle voor- en nadelen van het systeem zelf, met prijzen en premies, lees je in de gids over de lucht-water warmtepomp.
Werkt een warmtepomp met buitenunit ook als het vriest?
Ja, een lucht-water warmtepomp blijft werken als het vriest; moderne toestellen halen ook bij ver onder nul nog warmte uit de lucht. Het rendement daalt wel naarmate het kouder wordt, en de unit moet af en toe ontdooien. In een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming of grote radiatoren merk je daar weinig van. In een slecht geïsoleerde woning kiezen veel mensen daarom eerst voor isolatie of een hybride systeem.
Kan je douchen met een lucht-water warmtepomp?
Ja, je kan douchen met een lucht-water warmtepomp als die ook sanitair warm water maakt. De warmtepomp verwarmt dan een boiler (een voorraadvat van meestal 150 tot 300 liter), waaruit je het warme water tapt. Een warmtepomp die enkel verwarmt, heeft een aparte boiler of een warmtepompboiler nodig.
Bestaat er een warmtepomp zonder buitenunit?
Ja, er bestaan warmtepompen zonder buitenunit, maar ze hebben elk hun beperking. De vier opties:
- Binnenopgestelde lucht-water warmtepomp: het hele toestel staat binnen (bijvoorbeeld op zolder of in de garage) en haalt lucht via twee kanalen door de gevel of het dak. Er is geen buitenunit, maar wel twee roosters en ruimte voor de kanalen.
- Lucht-lucht monoblock: een airco die ook verwarmt, volledig aan de binnenkant van de buitenmuur, met twee gaten door de muur. Minder vermogen en binnen hoorbaar; meer daarover bij de airco zonder buitenunit.
- Warmtepompboiler: maakt enkel sanitair warm water. Er zijn compacte toestellen die de lucht uit de ruimte gebruiken, en uitvoeringen met een kleine aparte buitenunit.
- Bodem-water warmtepomp: haalt warmte uit de grond via een boring of bodemcollector en heeft dus geen ventilator buiten nodig, maar kost meer.
In een appartement zonder terras of plat dak is een binnenopgestelde warmtepomp of een monoblock vaak de enige optie. Voor een volledige woning verwarmen blijft een lucht-water warmtepomp met buitenunit meestal de meest gekozen oplossing.
Kan je een buitenunit zelf plaatsen?
Een buitenunit plaats je niet volledig zelf: enkel erkende koeltechnici bij een erkend bedrijf mogen met koelmiddel werken (Vlaanderen.be). Voor een premie moet de installatie bovendien gebeuren door een installateur met een RESCert-certificaat. Het voorbereidende werk kan je wel zelf doen. De plaatsing verloopt zo:
- Plek kiezen met de installateur (geluid, afstand, luchtstroom). Samen
- Betonsokkel of poeren gieten, grindbed voor het condenswater. Zelf mogelijk
- Doorvoer door de muur boren en de leidingkoker voorzien. Zelf mogelijk, in overleg
- Unit plaatsen op console en trillingsdempers. Installateur
- Koelmiddelleidingen aansluiten, vacuüm trekken, lektest en vullen (split). Enkel erkende koeltechnicus
- Waterleidingen aansluiten en isoleren (monoblock). Installateur
- Elektrische aansluiting op een aparte kring en keuring volgens het AREI. Elektricien
- Opstarten, inregelen en testen. Installateur
Wat kost een buitenunit van een warmtepomp?
Een buitenunit koop je zelden los: ze hoort bij een set met de binnenunit en wordt samen geplaatst. Voor een lucht-lucht warmtepomp met één binnenunit betaal je ongeveer € 1.800 tot € 3.500 per stuk; het toestel van een lucht-water warmtepomp van 8 tot 12 kW kost € 5.000 tot € 9.000, zonder plaatsing. De richtprijzen:
| Onderdeel | Richtprijs |
|---|---|
| Lucht-lucht split: buitenunit + 1 binnenunit | € 1.800 – € 3.500 |
| Lucht-water toestel 8–12 kW (buiten- en binnendeel) | € 5.000 – € 9.000 |
| Lucht-water warmtepomp volledig geplaatst, bestaande woning | € 8.000 – € 22.000 |
| Geluidsdempende omkasting buitenunit | ± € 800 |
| Sokkel, console, extra leidinglengte | Op offerte, afhankelijk van de plek |
Een moeilijk bereikbare plek, een plat dak of lange leidingen maken de plaatsing duurder. Hoe de totale prijs is opgebouwd, lees je bij wat een warmtepomp installatie kost.
Hoe onderhoud je de buitenunit van een warmtepomp?
De buitenunit van een warmtepomp onderhoud je vooral door ze vrij te houden: verwijder bladeren, sneeuw en vuil van de lamellen en rond de voet, en controleer of het condenswater kan weglopen. Spuit de lamellen nooit schoon met een hogedrukreiniger, want ze plooien snel om. Laat de warmtepomp jaarlijks nakijken door de installateur; afhankelijk van de hoeveelheid koelmiddel in het toestel is een periodieke lekcontrole door een erkende koeltechnicus verplicht.
Een buitenunit is een onderdeel van een groter plan. Meer over types, premies en rendement vind je in de rubriek warmtepomp. Vraag bij een installateur altijd na welke plek hij voorstelt, welk geluidsniveau het toestel heeft en of de sokkel, de leidingen en de condensafvoer in de offerte zitten.












