Een lucht-water warmtepomp is vandaag een van de meest gekozen oplossingen om een woning energiezuiniger te verwarmen. Het systeem haalt warmte uit de buitenlucht en gebruikt die om water op te warmen voor je verwarming en eventueel ook voor sanitair warm water.
Dat maakt een lucht-water warmtepomp vooral interessant bij nieuwbouw, grondige renovatie of wanneer je oude verwarmingsketel aan vervanging toe is. Toch is het geen oplossing die in elke woning zomaar ideaal werkt. Het rendement hangt sterk af van je isolatie, je warmteafgiftesysteem en de temperatuur waarop je woning verwarmd moet worden.
In dit artikel lees je hoe een lucht-water warmtepomp werkt, wanneer ze interessant is, wat de voor- en nadelen zijn, hoeveel ze kost en op welke premies je mogelijk recht hebt.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
Wat is een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp is een verwarmingssysteem dat warmte uit de buitenlucht haalt en die warmte overdraagt aan water. Dat warme water wordt vervolgens gebruikt voor je centrale verwarming, bijvoorbeeld via vloerverwarming, wandverwarming of radiatoren.
In veel installaties kan de warmtepomp ook sanitair warm water produceren voor douche, bad, keuken en lavabo’s. Dan wordt de warmtepomp gecombineerd met een boiler, warmtepompboiler of opslagvat.
Het systeem werkt op elektriciteit, maar maakt niet alle warmte zelf aan zoals klassieke elektrische verwarming. Een groot deel van de warmte komt uit de buitenlucht. Gemiddeld haalt een lucht-water warmtepomp ongeveer 75% van haar energie uit de buitenlucht en ongeveer 25% uit elektriciteit.
Heb je zonnepanelen, dan kan je een deel van die elektriciteit zelf opwekken. Daardoor wordt de combinatie van warmtepomp en zonnepanelen vaak gezien als een logische stap richting een energiezuinigere woning.
Hoe werkt een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp bestaat meestal uit een buitenunit en een binnenunit. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht, zelfs wanneer het buiten koud is. Via een koelmiddel wordt die warmte opgenomen, samengedrukt en naar een hogere temperatuur gebracht.
Daarna geeft de binnenunit de warmte af aan het water van je verwarmingssysteem. Dat water stroomt door je vloerverwarming, wandverwarming of radiatoren en verwarmt zo je woning.
| Stap | Wat gebeurt er? |
|---|---|
| 1. Buitenlucht opnemen | De buitenunit zuigt buitenlucht aan. |
| 2. Warmte onttrekken | Een koelmiddel neemt warmte uit de lucht op. |
| 3. Temperatuur verhogen | De compressor brengt de warmte naar een bruikbaar niveau. |
| 4. Warmte afgeven | De binnenunit geeft warmte af aan het verwarmingswater. |
| 5. Woning verwarmen | Het warme water stroomt door vloerverwarming, wandverwarming of radiatoren. |
Hoe lager de temperatuur van het verwarmingswater mag zijn, hoe efficiënter de warmtepomp werkt. Daarom presteert een lucht-water warmtepomp het best met lage temperatuurverwarming.
Waarvoor kan je een lucht-water warmtepomp gebruiken?
Een lucht-water warmtepomp kan meer dan alleen je woning verwarmen. Afhankelijk van het toestel en de installatie zijn er meerdere toepassingen mogelijk.
1. Je woning verwarmen
De belangrijkste toepassing is ruimteverwarming. De warmtepomp verwarmt water dat door je verwarmingssysteem stroomt.
Dat werkt het best met:
- vloerverwarming;
- wandverwarming;
- lage temperatuurradiatoren;
- voldoende grote bestaande radiatoren.
Bij klassieke kleine radiatoren die hoge watertemperaturen nodig hebben, daalt het rendement. In dat geval moet je goed laten berekenen of de warmtepomp voldoende comfort kan leveren zonder te veel elektriciteit te verbruiken.
2. Sanitair warm water produceren
Een lucht-water warmtepomp kan ook warm water maken voor douche, bad en keuken. Daarvoor heb je meestal een geïntegreerde boiler of een apart opslagvat nodig.
De juiste inhoud hangt af van je gezinssituatie en waterverbruik. Een gezin met meerdere badkamers heeft bijvoorbeeld een groter opslagvat nodig dan een koppel in een compacte woning.
Wil je alleen sanitair warm water maken en niet je woning verwarmen? Dan is een warmtepompboiler vaak goedkoper en eenvoudiger dan een volledige lucht-water warmtepomp.
3. Koelen in de zomer
Sommige lucht-water warmtepompen kunnen ook koelen. De werking wordt dan omgekeerd, zodat er koeler water door het afgiftesysteem stroomt.
Dat kan de binnentemperatuur enkele graden verlagen. Verwacht wel geen klassiek airco-effect. Koelen via vloerverwarming of radiatoren is meestal subtieler en trager dan koelen met een lucht-luchtwarmtepomp of airco.
4. Zwembad verwarmen
Een lucht-water warmtepomp kan ook gebruikt worden om zwembadwater te verwarmen. In dat geval gaat het meestal om een specifieke zwembad warmtepomp.
Let daarbij vooral op de COP-waarde, het zwembadvolume en het seizoen waarin je het zwembad wil gebruiken. Een zwembad warm houden vraagt veel energie, dus een correcte dimensionering is belangrijk.
Wanneer is een lucht-water warmtepomp interessant?
Een lucht-water warmtepomp werkt het best in een woning met een lage warmtevraag. Hoe beter je woning geïsoleerd is, hoe minder hard de warmtepomp moet werken.
Ze is vooral interessant in deze situaties:
| Situatie | Waarom interessant? |
|---|---|
| Nieuwbouw | woning is goed geïsoleerd en geschikt voor lage temperatuurverwarming |
| Grondige renovatie | je kan isolatie en afgiftesysteem tegelijk aanpakken |
| Vervanging van oude ketel | mogelijk lagere energiekost en minder fossiele brandstof |
| Woning met vloerverwarming | ideaal door lage watertemperatuur |
| Combinatie met zonnepanelen | deel van het elektriciteitsverbruik zelf opwekken |
Bij nieuwbouw is een lucht-water warmtepomp vaak een logische keuze. Nieuwe woningen zijn goed geïsoleerd en worden meestal meteen voorzien van vloerverwarming of een ander lage temperatuursysteem.
Bij renovatie moet je kritischer zijn. Een warmtepomp plaatsen zonder de isolatie en radiatoren te bekijken, kan teleurstellende resultaten geven.
Is je woning geschikt voor een lucht-water warmtepomp?
Niet elke woning is automatisch klaar voor een lucht-water warmtepomp. De belangrijkste vraag is of je woning comfortabel warm wordt met lage watertemperaturen.
Een goede indicatie is je huidige verwarmingsgedrag. Krijg je je woning op koude dagen warm met een aanvoertemperatuur van ongeveer 45 à 55°C? Dan kan een lucht-water warmtepomp vaak interessant zijn. Heb je structureel hogere temperaturen nodig, dan zijn isolatie of aangepaste radiatoren meestal nodig.
Let vooral op:
- dakisolatie;
- muurisolatie;
- vloerisolatie;
- hoogrendementsbeglazing;
- luchtdichtheid;
- type radiatoren of vloerverwarming;
- beschikbare plaats voor buitenunit en binnenunit;
- elektrisch vermogen van je installatie.
Een goede warmteverliesberekening is daarom belangrijk. Zo weet je welk vermogen nodig is en voorkom je dat de warmtepomp te klein of te groot wordt gekozen.
Voor- en nadelen van een lucht-water warmtepomp
Een lucht-water warmtepomp heeft veel voordelen, maar ze vraagt wel de juiste randvoorwaarden. Vooral isolatie en het afgiftesysteem bepalen of de installatie echt efficiënt werkt.
| Voordelen | Nadelen |
|---|---|
| Energiezuinig bij correcte toepassing | hogere aankoopprijs dan een klassieke ketel |
| Verwarming en sanitair warm water mogelijk | rendement daalt bij koude buitentemperaturen |
| Combineerbaar met zonnepanelen | werkt best met lage temperatuurverwarming |
| Geen aardgas of mazout nodig | buitenunit vraagt plaats |
| Minder CO₂-uitstoot bij groene stroom | buitenunit kan geluid maken |
| Eenvoudiger te plaatsen dan geothermische warmtepomp | niet ideaal in slecht geïsoleerde woningen |
| Mogelijkheid tot koeling bij bepaalde systemen | soms aanpassingen aan radiatoren nodig |
Het grootste voordeel is dat je met elektriciteit veel warmte kan produceren zonder rechtstreeks fossiele brandstoffen te verbranden in je woning. Het belangrijkste aandachtspunt is dat de warmtepomp goed moet passen bij je woning.
Lucht-water warmtepomp bij renovatie
Bij renovatie is een lucht-water warmtepomp zeker mogelijk, maar de voorbereiding is belangrijker dan bij nieuwbouw.
Heb je een oude, slecht geïsoleerde woning met kleine radiatoren? Dan moet de warmtepomp op hogere temperatuur werken. Daardoor stijgt het elektriciteitsverbruik en daalt het rendement.
Een renovatie is vaak interessanter wanneer je meerdere ingrepen combineert:
- extra isolatie plaatsen;
- oude beglazing vervangen;
- radiatoren vergroten of vervangen;
- vloerverwarming plaatsen in nieuwe ruimtes;
- zonnepanelen voorzien;
- een correct gedimensioneerde boiler kiezen.
Soms is een hybride oplossing tijdelijk verstandiger. Daarbij werkt een warmtepomp samen met een bestaande ketel. De warmtepomp doet dan het grootste deel van het werk, terwijl de ketel bijspringt op koude piekmomenten. Lees ook: hybride warmtepomp.
Lucht-water warmtepomp bij nieuwbouw
Bij nieuwbouw zijn de omstandigheden meestal ideaal. De woning is goed geïsoleerd, de warmtevraag ligt laag en het afgiftesysteem kan meteen op lage temperatuur ontworpen worden.
Daarom wordt bij nieuwbouw vaak gekozen voor:
- vloerverwarming op het gelijkvloers;
- lage temperatuurverwarming op de verdieping;
- een boiler voor sanitair warm water;
- zonnepanelen om het stroomverbruik deels te compenseren;
- eventueel passieve of actieve koeling, afhankelijk van het systeem.
In Vlaanderen is aardgas bij nieuwe woningen steeds minder vanzelfsprekend. Daardoor komt een warmtepomp bij nieuwbouw sneller in beeld als hoofdverwarming.
Lucht-water warmtepomp of lucht-luchtwarmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp en een lucht-lucht warmtepomp halen allebei warmte uit de buitenlucht. Het verschil zit vooral in de manier waarop die warmte in huis wordt verspreid.
Een lucht-water warmtepomp verwarmt water voor je centrale verwarming. Een lucht-luchtwarmtepomp blaast warme lucht rechtstreeks in de ruimte via binnenunits.
| Kenmerk | Lucht-water warmtepomp | Lucht-luchtwarmtepomp |
|---|---|---|
| Warmteafgifte | via water, vloerverwarming of radiatoren | via warme lucht |
| Centrale verwarming | ja | beperkter, per ruimte of zone |
| Sanitair warm water | mogelijk | niet mogelijk |
| Koelen | soms mogelijk | ja, werkt zoals airco |
| Prijs | hoger | meestal lager |
| Ideaal voor | volledige woning met watergedragen systeem | één of meerdere ruimtes snel verwarmen of koelen |
Wil je je volledige verwarmingssysteem vervangen en ook sanitair warm water maken? Dan is een lucht-water warmtepomp vaak logischer. Wil je vooral één of enkele ruimtes verwarmen en in de zomer koelen? Dan kan een lucht-luchtwarmtepomp interessanter zijn.
Lucht-water warmtepomp of geothermische warmtepomp?
Een geothermische warmtepomp haalt warmte uit de bodem. Die bodemtemperatuur is stabieler dan de buitenlucht, waardoor het rendement vaak hoger ligt.
Daar staat tegenover dat een geothermische warmtepomp duurder en ingrijpender is om te plaatsen. Je hebt boringen of een horizontaal captatienet nodig.
| Kenmerk | Lucht-water warmtepomp | Geothermische warmtepomp |
|---|---|---|
| Warmtebron | buitenlucht | bodem |
| Installatie | eenvoudiger | ingrijpender |
| Investering | lager | hoger |
| Rendement | afhankelijk van buitentemperatuur | meestal stabieler en hoger |
| Plaats nodig | buitenunit | boringen of tuinoppervlakte |
Voor veel renovaties is een lucht-water warmtepomp praktischer. Bij nieuwbouw met voldoende budget en geschikte bodem kan geothermie energetisch interessanter zijn.
Wat kost een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp kost gemiddeld tussen € 8.000 en € 14.000 exclusief btw, inclusief installatie. Het warmteafgiftesysteem, zoals vloerverwarming of aangepaste radiatoren, zit daar meestal niet in.
| Onderdeel | Richtprijs |
|---|---|
| Lucht-water warmtepomp inclusief installatie | € 8.000 à € 14.000 excl. btw |
| Extra boiler of opslagvat | afhankelijk van inhoud en uitvoering |
| Vloerverwarming of aangepaste radiatoren | meestal niet inbegrepen |
| Elektrische aanpassingen | afhankelijk van bestaande installatie |
De totaalprijs kan dus hoger uitvallen wanneer je woning nog aangepast moet worden. Denk aan grotere radiatoren, vloerverwarming, bijkomende isolatie, een zwaardere elektrische aansluiting of een groter buffervat.
Wat bepaalt de prijs?
De prijs van een lucht-water warmtepomp verschilt sterk per woning. Een compact systeem voor een goed geïsoleerde woning is niet te vergelijken met een krachtige installatie voor een grotere renovatiewoning.
Belangrijke prijsfactoren zijn:
- het benodigde vermogen;
- merk en type warmtepomp;
- monoblock of splituitvoering;
- wel of geen boiler voor sanitair warm water;
- inhoud van het opslagvat;
- aanpassingen aan radiatoren of vloerverwarming;
- lengte en complexiteit van de leidingen;
- elektrische aanpassingen;
- plaatsing van de buitenunit;
- regeling, thermostaten en zones.
Laat daarom altijd een offerte op maat maken. De goedkoopste offerte is niet automatisch de beste keuze. Een verkeerd gedimensioneerde warmtepomp kan jarenlang voor hoger verbruik of minder comfort zorgen.
Premie voor een lucht-water warmtepomp
Voor een lucht-water warmtepomp kan je in België in bepaalde situaties een premie krijgen. De voorwaarden en bedragen verschillen per gewest.
In Vlaanderen kan je een premie aanvragen wanneer het gebouw aan de voorwaarden voldoet en de omgevingsvergunning meer dan 5 jaar geleden werd verleend. In Brussel en Wallonië is de woning meestal minstens 10 jaar oud. Het bedrag hangt af van je inkomenscategorie en van de geldende regels op het moment van aanvraag.
| Gewest | Richting premie lucht-water warmtepomp |
|---|---|
| Vlaanderen | afhankelijk van inkomenscategorie, tot enkele duizenden euro’s |
| Wallonië | afhankelijk van inkomenscategorie |
| Brussel | premiebedrag afhankelijk van categorie |
De concrete premiebedragen kunnen wijzigen. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden voor je gewest voor je een offerte ondertekent of werken laat uitvoeren.
Btw-tarief bij plaatsing
Bij renovatie kan in bepaalde situaties het verlaagde btw-tarief van 6% gelden. Dat is doorgaans het geval bij werken aan een woning ouder dan 10 jaar, op voorwaarde dat aan de voorwaarden voldaan is.
Voor nieuwbouw gelden andere regels. Bespreek dit altijd met je warmtepomp installateur, zodat je weet welk btw-tarief op jouw project van toepassing is.
Hoeveel elektriciteit verbruikt een lucht-water warmtepomp?
Het exacte verbruik hangt af van je woning en installatie. Een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming zal veel minder verbruiken dan een slecht geïsoleerde woning met kleine radiatoren.
Belangrijke factoren zijn:
- de isolatiegraad van je woning;
- de gewenste binnentemperatuur;
- het rendement van de warmtepomp;
- de buitentemperatuur;
- de aanvoertemperatuur van je verwarmingswater;
- je sanitair warmwaterverbruik;
- de regeling en programmatie;
- eventuele zonnepanelen.
De warmtepomp werkt het zuinigst wanneer ze op lage temperatuur en zo constant mogelijk kan draaien. Grote temperatuurschommelingen en hoge watertemperaturen maken het systeem minder efficiënt.
Tips om het rendement te verhogen
Een lucht-water warmtepomp is geen toestel dat je zomaar plaatst en vergeet. De prestaties hangen sterk af van ontwerp, installatie en gebruik.
Deze tips helpen om het rendement te verbeteren:
- zorg eerst voor voldoende isolatie;
- kies een lage temperatuurafgiftesysteem;
- laat een warmteverliesberekening maken;
- vermijd een te grote of te kleine warmtepomp;
- stel de stooklijn correct in;
- verwarm zo constant mogelijk;
- combineer met zonnepanelen waar mogelijk;
- laat het systeem correct inregelen;
- beperk onnodig hoge temperaturen voor sanitair warm water.
Een goede installateur kijkt dus niet alleen naar het toestel, maar naar de volledige woning.
Conclusie: goede keuze, maar niet zonder voorbereiding
Een lucht-water warmtepomp kan een zeer interessante oplossing zijn voor wie energiezuinig wil verwarmen zonder aardgas of mazout. Zeker bij nieuwbouw, goed geïsoleerde woningen en lage temperatuurverwarming is het systeem sterk.
Bij renovatie moet je kritischer kijken. De warmtepomp moet passen bij je isolatie, radiatoren, vloerverwarming en warmwaterbehoefte. Anders riskeer je een hoge investering zonder het verwachte rendement.
Laat daarom altijd eerst je woning en warmteverlies goed beoordelen. Zo weet je of een lucht-water warmtepomp de juiste keuze is, of dat je beter eerst isoleert, radiatoren aanpast of tijdelijk voor een hybride oplossing kiest.
Ontvang vrijblijvend een offerte en bespaar tot 35%
- Ontvang gratis offertes
- Van 4 vakmannen uit je eigen regio
- Door te vergelijken bespaar je tot 35%
Veelgestelde vragen
Een lucht-water warmtepomp kost gemiddeld tussen € 8.000 en € 14.000 exclusief btw, inclusief installatie. Vloerverwarming, aangepaste radiatoren, extra elektrische werken of een groter opslagvat zijn meestal niet inbegrepen.
Een lucht-water warmtepomp is vooral rendabel in een goed geïsoleerde woning met lage temperatuurverwarming. Combineer je het systeem met zonnepanelen, dan kan je een deel van het elektriciteitsverbruik zelf opwekken.
De richtprijs ligt gemiddeld tussen € 8.000 en € 14.000 exclusief btw. De exacte prijs hangt af van het vermogen, het merk, de boiler, de installatie en eventuele aanpassingen aan je verwarmingssysteem.
Dat hangt af van de toepassing. Voor centrale verwarming en sanitair warm water is een lucht-water warmtepomp meestal geschikter. Voor één of enkele ruimtes kan een lucht-luchtwarmtepomp goedkoper en zuiniger zijn, zeker wanneer je ook wil koelen.
Het verbruik hangt af van de isolatie van je woning, het rendement van de warmtepomp, de buitentemperatuur, je afgiftesysteem en je verwarmingsgedrag. Een goed gedimensioneerde warmtepomp in een goed geïsoleerde woning verbruikt duidelijk minder dan elektrische weerstandverwarming.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
