Warmtepomp of cv-ketel: vervangen, combineren of hybride?

Een warmtepomp kan je cv-ketel volledig vervangen of ermee samenwerken als hybride warmtepomp. Een lucht-water warmtepomp kost € 9.000 tot € 22.000, een hybride warmtepomp bij je bestaande ketel € 6.000 tot € 11.000 en een nieuwe condensatieketel ongeveer € 2.100 tot € 6.100, installatie inbegrepen.

Welke keuze het best is, hangt af van de isolatie van je woning en je radiatoren. Kies een volledige warmtepomp bij een goed geïsoleerde woning met vloerverwarming of grote radiatoren, een hybride warmtepomp bij een matig geïsoleerde woning met gewone radiatoren en een recente ketel.

Hieronder vind je de prijzen naast elkaar, hoe je een warmtepomp op je bestaande cv aansluit, wat een hybride warmtepomp bespaart en wat de regels en premies in Vlaanderen zijn.

Warmtepomp of cv-ketel: wat is het verschil?

Een cv-ketel verbrandt gas of stookolie om water voor je radiatoren op te warmen; een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en brengt die met elektriciteit op temperatuur. Beide verwarmen hetzelfde water van de centrale verwarming (cv), dus een warmtepomp kan op hetzelfde leidingnet werken.

Het grote verschil is het rendement en de watertemperatuur. Een warmtepomp levert meerdere kWh warmte per kWh elektriciteit, maar werkt het zuinigst met lage watertemperaturen (35 tot 45 °C). Een condensatieketel levert gemakkelijk water van 60 tot 70 °C, ook in een slecht geïsoleerde woning, maar blijft afhankelijk van fossiele brandstof.

Wat kost een warmtepomp tegenover een cv-ketel?

Een warmtepomp kost bij de aankoop drie tot vier keer meer dan een nieuwe cv-ketel. De tabel zet de richtprijzen inclusief installatie en btw naast elkaar, uit onze prijsgidsen voor een warmtepomp installatie, een hybride warmtepomp en een condensatieketel.

De prijs van een warmtepomp hangt vooral af van het vermogen, de warmtebron en de aanpassingen aan je afgiftesysteem. Een hybride warmtepomp is het goedkoopst om over te stappen, omdat je ketel en radiatoren blijven.

Is stoken op gas goedkoper dan een warmtepomp?

Stoken op gas is goedkoper in aankoop, maar een warmtepomp is in een goed geïsoleerde woning meestal goedkoper in gebruik. Een warmtepomp met een seizoensrendement (SCOP) van 3 à 4 maakt van 1 kWh elektriciteit 3 à 4 kWh warmte, terwijl een condensatieketel van 1 kWh gas iets minder dan 1 kWh warmte maakt. Of de warmtepomp goedkoper is, hangt dus af van de verhouding tussen de elektriciteitsprijs en de gasprijs en van de watertemperatuur die je woning nodig heeft. Met zonnepanelen die overdag stroom leveren, daalt de gebruikskost van een warmtepomp nog.

Welke warmtepomp kan een cv-ketel vervangen?

Een cv-ketel vervang je door een warmtepomp die water verwarmt: een lucht-water, bodem-water of water-water warmtepomp, of een hybride warmtepomp die met je ketel samenwerkt.

Lucht-water warmtepomp

Een lucht-water warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en is met € 9.000 tot € 22.000 de meest gekozen volledige vervanger van een cv-ketel. De buitenunit staat in de tuin of tegen de gevel en verwarmt het water voor radiatoren of vloerverwarming, vaak ook het sanitair warm water.

Bodem-water en water-water warmtepomp

Een bodem-water warmtepomp (geothermische warmtepomp) haalt warmte uit de grond via een horizontaal net of een diepe boring en kost € 15.000 tot € 35.000. Een water-water warmtepomp haalt warmte uit grondwater via een pomp- en een retourput; onze prijstabellen geven er geen aparte richtprijs voor, maar door de putten zit ze in dezelfde prijsklasse als een bodem-water warmtepomp. Beide halen een hoog rendement omdat bodem en grondwater het hele jaar een stabiele temperatuur hebben, en zijn vooral zinvol bij nieuwbouw of een totaalrenovatie.

Hybride warmtepomp

Een hybride warmtepomp is een kleine warmtepomp die naast je bestaande cv-ketel werkt en kost € 6.000 tot € 11.000. De warmtepomp verwarmt zolang het rendabel is; bij strenge vorst of als er heel warm water nodig is, springt de ketel bij.

Waarom een lucht-lucht warmtepomp geen cv-ketel vervangt

Een lucht-lucht warmtepomp (een airco met verwarmingsfunctie) blaast warme lucht in de kamer en is niet aangesloten op het water van de centrale verwarming. Een lucht-lucht warmtepomp kan de cv-ketel dus niet vervangen, wel ontlasten als bijverwarming in de leefruimte.

Kan je een warmtepomp op je bestaande cv-ketel aansluiten?

Ja, een warmtepomp kan je op je bestaande cv-ketel en leidingnet aansluiten: dat is precies wat een hybride warmtepomp doet. De installateur koppelt de warmtepomp aan de aanvoer van de cv en plaatst een regeling die beslist welk toestel verwarmt. Een warmtepomp combineren met een bestaande gasketel of een bestaande cv-ketel op stookolie kan dus, op voorwaarde dat de ketel nog in goede staat is en de regeling compatibel is. Sommige fabrikanten verkopen de warmtepomp enkel samen met hun eigen ketel; andere werken met een universele regeling.

Heb je een cv-ketel nodig bij een hybride warmtepomp?

Ja, een hybride warmtepomp heeft altijd een cv-ketel nodig: de ketel dekt de piekvraag op koude dagen en vaak ook het sanitair warm water. Wil je geen ketel meer, dan kies je voor een volledige lucht-water of bodem-water warmtepomp, die groter gedimensioneerd is om de hele warmtevraag alleen te dragen.

Heb je een aparte groep nodig voor een hybride warmtepomp?

Een hybride warmtepomp krijgt best een aparte groep (eigen kring met automaat) in de verdeelkast, net als andere vaste toestellen met een groot vermogen. De installateur of elektricien bepaalt de juiste sectie en beveiliging, en de aanpassing moet in orde zijn volgens het AREI, zodat de elektrische installatie gekeurd kan worden.

Werkt een warmtepomp met je bestaande radiatoren?

Een hybride warmtepomp werkt met je bestaande radiatoren, omdat de ketel bijspringt als de radiatoren heet water nodig hebben. Een volledige warmtepomp op gewone radiatoren aansluiten kan ook, maar enkel als de radiatoren groot genoeg zijn om de woning met water van ongeveer 45 tot 55 °C warm te krijgen. In een slecht geïsoleerde woning met kleine radiatoren lukt dat niet zonder extra isolatie, grotere lagetemperatuurradiatoren of vloerverwarming.

Een eenvoudige test: zet in de winter de aanvoertemperatuur van je ketel een paar dagen op 50 °C. Blijft de woning comfortabel warm, dan zijn je radiatoren waarschijnlijk groot genoeg voor een warmtepomp.

Warmtepomp met vloerverwarming

Een warmtepomp met vloerverwarming is de zuinigste combinatie, omdat vloerverwarming werkt met water van 30 tot 40 °C. Ook een hybride warmtepomp met vloerverwarming werkt goed: de warmtepomp dekt dan bijna de hele warmtevraag en de ketel komt zelden aan bod. Wie toch een vloer vernieuwt, legt dus best meteen vloerverwarming.

Is een hybride warmtepomp verstandig?

Een hybride warmtepomp is verstandig als je woning matig geïsoleerd is, je gewone radiatoren hebt en je cv-ketel nog enkele jaren meegaat. Je bespaart meteen op gas zonder grote verbouwing. Is je ketel aan vervanging toe en is de woning goed geïsoleerd, dan is een volledige warmtepomp op lange termijn vaak de betere investering, omdat je geen twee toestellen en geen gasaansluiting meer onderhoudt.

Hoeveel gas bespaar je met een hybride warmtepomp?

Hoeveel m³ gas je met een hybride warmtepomp bespaart, hangt af van het deel van de warmtevraag dat de warmtepomp overneemt. In een redelijk geïsoleerde woning met radiatoren die op lage temperatuur kunnen werken, neemt de warmtepomp het grootste deel van het stookseizoen voor zijn rekening en verbrandt de ketel enkel nog gas op koude dagen en voor warm water. Vraag de installateur om een berekening op basis van je jaarverbruik op de energiefactuur.

Ter vergelijking: 6 kuub (m³) aardgas per dag komt overeen met ongeveer 60 kWh warmte. Op een koude winterdag is dat voor een gewone, matig geïsoleerde gezinswoning niet uitzonderlijk; voor een goed geïsoleerd huis of een appartement is het veel. Zo’n dagverbruik is een teken dat een hybride warmtepomp veel kan besparen.

Is een hybride warmtepomp met een mazoutketel nog interessant?

Een hybride warmtepomp met een mazoutketel is interessant als de mazoutketel nog in goede staat is en er geen gasnet in de straat ligt. De warmtepomp neemt het grootste deel van het stoken over, zodat je veel minder stookolie koopt. Is de mazoutketel oud, dan is een volledige warmtepomp meestal de betere keuze, omdat mazoutketels in Vlaanderen stap voor stap uitgefaseerd worden.

Kan je een hybride warmtepomp later volledig elektrisch maken?

Een hybride warmtepomp later volledig elektrisch maken kan enkel als de warmtepomp krachtig genoeg is voor de hele warmtevraag en je radiatoren op lage temperatuur volstaan. De meeste hybride warmtepompen zijn daarvoor te klein. Wil je op termijn zonder ketel, isoleer dan eerst en kies meteen een warmtepomp met voldoende vermogen, of vraag bij de offerte of het model later zelfstandig kan werken.

Wat zijn de problemen met een hybride warmtepomp?

De problemen met een hybride warmtepomp zijn vooral praktisch:

• je onderhoudt twee toestellen en betaalt de vaste kosten van de gasaansluiting;
• een slecht ingestelde regeling laat de ketel te vaak bijspringen, waardoor de besparing tegenvalt;
• niet elke ketel werkt samen met elke warmtepomp;
• de buitenunit maakt geluid en heeft een goede plaats nodig, niet vlak bij de slaapkamer van de buren.

Voor- en nadelen van een warmtepomp tegenover een cv-ketel

Een warmtepomp is zuiniger en klimaatvriendelijker dan een cv-ketel, maar duurder in aankoop en veeleisender voor de woning. De belangrijkste verschillen:

Wat is beter, een cv-ketel of een warmtepomp? Voor een goed geïsoleerde woning of een grondige renovatie is een warmtepomp beter; voor een slecht geïsoleerde woning waar je (nog) niet wil renoveren, is een hybride warmtepomp of een nieuwe condensatieketel de realistische keuze.

Kan je warm douchen met een warmtepomp?

Ja, je kan warm douchen met een warmtepomp. Een lucht-water of bodem-water warmtepomp verwarmt het sanitair water in een boilervat, meestal tot ongeveer 50 à 55 °C, en warmt het geregeld verder op tegen legionella. Bij een hybride warmtepomp zorgt de cv-ketel vaak nog voor het warm water. Een losse warmtepompboiler is een alternatief als je enkel het warm water elektrisch wil maken.

Waarom is een elektrische cv-ketel geen goede hoofdverwarming?

Een elektrische cv-ketel is een slechte hoofdverwarming omdat hij 1 kWh elektriciteit omzet in hooguit 1 kWh warmte, terwijl een warmtepomp met dezelfde stroom 3 à 4 kWh warmte maakt. Een elektrische cv-ketel verbruikt dus veel stroom, weegt zwaar op je capaciteitstarief en scoort slecht in de EPB- en EPC-berekening. Als noodoplossing of kleine bijverwarming kan een elektrische ketel, als hoofdverwarming is een warmtepomp veel zuiniger.

Cv-ketel vervangen door een warmtepomp: zo verloopt de installatie

Een cv-ketel vervangen door een warmtepomp verloopt in vijf stappen:

1. Warmteverliesberekening: de installateur berekent hoeveel vermogen je woning nodig heeft.
2. Nazicht van de afgifte: kunnen de radiatoren of de vloerverwarming met lage temperatuur werken, of moeten er radiatoren vervangen worden?
3. Plaats van de units: buitenunit met aandacht voor geluid en afstand tot de buren, binnenunit en boilervat in de technische ruimte.
4. Elektriciteit: aparte kring en eventueel aanpassing van de aansluiting.
5. Inregelen: stooklijn, temperaturen en bij een hybride de omschakeling naar de ketel.

Een hybride warmtepomp is vaak in één tot twee dagen geplaatst, een volledige warmtepomp met aanpassingen aan radiatoren duurt langer.

Onderhoud en levensduur van een warmtepomp en een cv-ketel

Een warmtepomp vraagt minder onderhoud dan een cv-ketel: er is geen verbranding en geen schoorsteen, dus volstaat een nazicht van filters, druk en koelmiddelcircuit door een erkende koeltechnicus. Een gasketel moet in Vlaanderen periodiek verplicht onderhouden worden; meer daarover bij gasketel onderhouden. Bij een hybride warmtepomp onderhoud je beide toestellen. De levensduur van een warmtepomp hangt vooral af van de compressor en van de manier waarop hij ingesteld is: een warmtepomp die niet voortdurend aan- en afslaat, gaat langer mee.

Kan een warmtepomp een cv-ketel volledig vervangen? Ja, een volledige lucht-water of bodem-water warmtepomp verwarmt de woning en het sanitair water zonder ketel, op voorwaarde dat de woning goed genoeg geïsoleerd is.

Premie voor een warmtepomp in Vlaanderen

Voor een warmtepomp in een bestaande woning kan je in Vlaanderen Mijn VerbouwPremie aanvragen, ook voor een hybride warmtepomp, onder de voorwaarden en met de bedragen die de Vlaamse overheid vastlegt. De premie hangt af van je inkomenscategorie en het type warmtepomp; kijk de actuele bedragen na voor je een offerte tekent. Wat een warmtepomp na premie kost, lees je bij warmtepomp met subsidie.

Is een warmtepomp verplicht als je je cv-ketel vervangt?

Nee, in België ben je bij de vervanging van een cv-ketel in een bestaande woning vandaag niet algemeen verplicht om een (hybride) warmtepomp te plaatsen. Het Nederlandse plan om een hybride warmtepomp verplicht te maken bij ketelvervanging is geschrapt en gold nooit in België. Bij nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties leggen de Vlaamse EPB-eisen wel strengere normen op, waardoor een warmtepomp daar vaak de logische keuze is. Controleer de regels die op jouw project van toepassing zijn bij je architect of EPB-verslaggever.

Wil je weten wat een warmtepomp bij jouw cv-installatie kost? Vraag hieronder gratis offertes aan bij installateurs uit je regio.