Asbest

Asbest dakpannen herkennen: zo zie je of je dak asbest bevat

Asbest dakpannen herkennenAsbest dakpannen herkennen
Gepubliceerd op

Asbest dakpannen bestaan eigenlijk niet: gewone keramische of betonnen dakpannen bevatten geen asbest. Het asbest in een dak zit in kunstleien, golfplaten en onderdakplaten van vezelcement. Volgens de OVAM bevatten kunstleien en golfplaten die vóór 1990 geplaatst zijn altijd asbest, en is materiaal van na 2001 doorgaans asbestvrij.

Voor een dak uit de periode daartussen geeft enkel een laboanalyse zekerheid, en die kost ongeveer € 50 per staal. Tot dan laat je het materiaal best met rust: reinigen, ontmossen, boren of er zonnepanelen op leggen mag niet. Hieronder lees je per soort dakbedekking hoe je asbest herkent, wat je zelf mag verwijderen en wat het kost.

VERGELIJK VAKMANNEN

Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!

Welke dakbedekking kan asbest bevatten?

Asbest zit in een dak bijna altijd in asbestcement, ook vezelcement of eterniet genoemd: een mengsel van cement en asbestvezels dat tot het verbod gebruikt werd voor leien, platen en hulpstukken. Klei, beton, natuursteen en metaal bevatten geen asbest. De tabel toont per soort dakbedekking hoe groot de kans is.

DakbedekkingKan asbest bevatten?Hoe herken je het?
Keramische dakpannen (gebakken klei)NeeRode, bruine of zwarte pan met een gladde of geglazuurde toplaag, breukvlak zoals baksteen
Betonnen dakpannenNeeZware, dikke pan met een korrelige breuk zoals beton
Natuurleien (leisteen)NeeOnregelmatige dikte, gelaagd natuursteen dat in schilfers breekt
Kunstleien (vezelcement)Ja: geplaatst vóór 1990 altijd, tot 2001 mogelijkStrak gelijke dikte en vorm, grijs tot zwart, vezels aan de breukrand
Golfplaten (vezelcement)Ja: geplaatst vóór 1990 altijd, tot 2001 mogelijkGrijze gegolfde platen, vaak op garages, stallen en tuinhuizen
Onderdak of dakbeschot in vezelcementJa, bij woningen van vóór 2001Grijze vlakke platen onder de pannen, zichtbaar vanop zolder
Hulpstukken (nokstukken, rookkanalen, bloembakken)Ja, bij vezelcement van vóór 2001Grijs, vezelig breukvlak, vaak zelfde kleur als de leien
Metalen of kunststof dakpanplatenNeeLicht, dun profiel met schroeven op de golf

Wie denkt dat hij asbest dakpannen heeft, heeft dus meestal kunstleien of dakpanvormige vezelcementplaten. Kunstleien werden veel gelegd op hellende daken, golfplaten vooral op bijgebouwen, en vezelcementplaten dienden ook als onderdak onder gewone pannen.

Hoe herken ik asbest dakpannen?

Asbest dakpannen herken je aan vijf dingen: het jaar van plaatsing, de structuur van het materiaal, een eventuele opdruk, de manier waarop het verweert en de plaats op het dak. Geen enkel kenmerk geeft op zich zekerheid; samen geven ze een goede inschatting of een staal nodig is.

Het jaar van plaatsing

Het plaatsingsjaar is de sterkste aanwijzing voor asbest in een dak. Kunstleien en golfplaten die vóór 1990 gelegd zijn, bevatten volgens de OVAM altijd asbest. Tussen 1990 en 2001 werd asbest geleidelijk vervangen door andere vezels, dus dan is het mogelijk. Materiaal van na 2001 is doorgaans asbestvrij. Kijk naar het bouwjaar van de woning, een renovatiefactuur of oude foto’s om te weten wanneer het dak gelegd is.

De structuur aan de onderkant en de breukrand

Asbestcement heeft aan de onderkant vaak een gewafelde structuur in de vorm van een honingraat, en op een breukrand zie je soms fijne vezelbundels uitsteken. Kijk daarvoor naar een lei die al gebroken of losgekomen is: breek of schuur nooit zelf een stuk af om het te bekijken, want net dan komen vezels vrij.

Een opdruk of stempel op de achterkant

Sommige asbestvrije vezelcementplaten dragen een opdruk met de letters NT (nieuwe technologie). Zo’n opdruk is een aanwijzing dat de plaat na de omschakeling gemaakt is, geen bewijs. Ontbreekt een opdruk, dan zegt dat niets: veel leien hebben er geen of hij is onleesbaar geworden.

Verwering, mos en asbestbloemen

Asbestcement begint na ongeveer 20 jaar te verweren en zit na ongeveer 30 jaar aan het einde van zijn levensduur. Een verweerd asbestdak is ruw, dof en vaak bedekt met mos. Witte vlekken op het oppervlak heten asbestbloemen: kristallen die ontstaan wanneer het cement verweert, een typisch teken van asbestcement.

De vlamtest doe je beter niet

De vlamtest met een aansteker is geen betrouwbare manier om asbest in een dak te herkennen: andere minerale vezels reageren hetzelfde, en je beschadigt het materiaal. De OVAM raadt de test af. Meer uitleg over waarom dat zo is, lees je in ons artikel over asbest herkennen met een aansteker.

Hoe ziet een asbest dakbeschot of onderdak eruit?

Een asbest dakbeschot of onderdak bestaat uit vlakke grijze platen van vezelcement die tussen of op de kepers liggen, onder de dakpannen. Je ziet ze vanop de zolder: een egaal grijs, hard plaatmateriaal met zichtbare bevestigingsnagels, soms met een lichte honingraatstructuur aan de binnenkant. Houten planken, bitumineus onderdak en folie bevatten geen asbest.

Een vezelcementen onderdak komt vooral voor in woningen die gebouwd of gerenoveerd zijn vóór 2001. Omdat je er aan de zolderkant makkelijk bij kan, is de verleiding groot om erin te boren of isolatie tegen te schroeven. Doe dat niet voordat je weet of er asbest in zit: boren en zagen maakt vezels los in je woning.

Welke huizen hebben vaak asbest?

Woningen en bijgebouwen die vóór 2001 gebouwd of verbouwd zijn, kunnen asbest bevatten. In het dak gaat het vooral om rijwoningen en villa’s met kunstleien uit de jaren zestig tot tachtig, en om garages, carports, stallen en tuinhuizen met golfplaten. Ook een recente woning kan een oud bijgebouw met asbestcement hebben.

Verkoop je een woning die vóór 2001 gebouwd is, dan heb je in Vlaanderen een asbestattest nodig. Lees in ons artikel over het verplichte asbestattest wanneer dat geldt. Met de asbest risicoscan schat je vooraf in hoe groot de kans op asbest in jouw woning is.

Zekerheid: laat een staal analyseren

Zekerheid over asbest in je dak krijg je enkel met een laboanalyse. Je kan een erkend asbestlabo een staal laten onderzoeken voor ongeveer € 50, of een asbestdeskundige inschakelen die het dak inspecteert, stalen neemt en een verslag maakt. Bij een verkoop of grote renovatie is die volledige inventaris toch nodig.

Neem een staal enkel zelf als het labo uitlegt hoe dat veilig moet: bevochtig het materiaal, draag een wegwerpmasker en neem een stuk dat al los ligt. Op een hellend dak klim je beter niet zelf; dan laat je de asbestdeskundige het staal nemen.

Hoe schadelijk is een klein beetje asbest?

Een klein beetje asbest in een intact dak is weinig schadelijk zolang de vezels vast in het cement zitten. Asbest wordt gevaarlijk wanneer vezels loskomen en je ze inademt: bij breken, zagen, schuren, borstelen en bij sterke verwering. Ingeademde vezels kunnen jaren later asbestose, longkanker of mesothelioom veroorzaken. Hoe meer en hoe langer je vezels inademt, hoe groter het risico. Daarom geldt: niet aanraken tot je weet wat het is.

Wat mag je niet doen met een asbestdak?

Met een asbestdak mag je volgens de OVAM niets doen waarbij vezels vrijkomen, ook niet als particulier. Concreet is dit verboden:

  • Leien of golfplaten reinigen of ontmossen, zeker met een hogedrukreiniger of borstel.
  • Boren, zagen, schuren of schrapen in het materiaal.
  • Zonnepanelen of een overzetdak op een dak van asbestcement plaatsen. Lees meer over zonnepanelen op een asbestdak.
  • Het dak bedekken of overisoleren om het asbest weg te werken.

Wacht je nog met verwijderen, laat het dak dan intact liggen, vervang geen losse stukken met geweld en hou kinderen en huisdieren weg van gebroken stukken.

Is het verwijderen van asbest in daken verplicht?

Het verwijderen van een asbestdak is voor particulieren in Vlaanderen momenteel niet verplicht. De Vlaamse overheid wil wel dat alle asbestcement rond gebouwen tegen 2034 weg is, en alle andere asbest in slechte staat tegen 2040. Volgens de OVAM zijn die termijnen enkel bindend voor publieke gebouwen; particulieren worden aangemoedigd met ophaling en premies.

In de praktijk moet een asbestdak toch vaak weg. Wie het dak renoveert of isoleert, mag het asbestcement niet bedekken en moet het dus eerst laten verwijderen. En bij de verkoop van een woning van vóór 2001 toont het asbestattest de koper welk asbest er is en in welke staat.

Mag ik asbest onderdak zelf verwijderen?

Een particulier mag hechtgebonden asbestcement zelf verwijderen als het intact is en intact blijft tijdens het werk. Buiten mag je ook licht beschadigd asbestcement weghalen, zolang niemand in de buurt is en het niet verder breekt. Een onderdak zit binnen, dus daar geldt de strengste regel: enkel onbeschadigde platen, zonder breken of zagen.

  • Maak de platen nat, schroef of trek de bevestiging los en neem elke plaat heel weg.
  • Breek niets, en gooi leien of platen nooit van het dak: breng ze voorzichtig naar beneden.
  • Pak alles in en laat het ophalen. Alle Vlaamse gemeenten halen asbestcement aan huis op in zakken (€ 30 à € 40) of in een container (€ 170), met beschermingsmiddelen erbij. Meer over afvoeren lees je bij asbest naar het containerpark.

Een dak is wel werken op hoogte, en voor Mijn VerbouwPremie moet de asbestverwijdering door een aannemer gebeuren. Voor een volledig dak of een onderdak dat al beschadigd is, schakel je daarom beter een erkende asbestverwijderaar in.

Een asbestdak of onderdak laten verwijderen hangt af van de oppervlakte, de bereikbaarheid en de staat van de platen. Vraag offertes aan bij asbestverwijderaars uit je regio en weet vooraf wat het voor jouw dak kost.

Vind een asbestverwijderaar in de buurt

Wat kost het om een asbestdak te laten verwijderen?

Een asbestdak laten verwijderen kost ongeveer € 25 tot € 35 per m², zonder het nieuwe dak. Voor een dak van 50 m² met asbestinventaris, afvoer en een nieuwe dakbedekking kom je rond € 6.500 uit. De tabel zet de kosten op een rij, van het eerste staal tot het nieuwe dak.

OnderdeelRichtprijsOpmerking
Laboanalyse van één staal± € 50Zekerheid of er asbest in zit
Asbestinventaris door een asbestdeskundige€ 300 – € 600Nodig bij verkoop of grote renovatie
Ophaling aan huis via de gemeente€ 30 – € 40 per zak, € 170 per containerAls je zelf verwijdert
Asbestdak verwijderen door een vakman€ 25 – € 35 per m²Inclusief veilig verpakken
Afvoer en verwerking door de vakman€ 150 – € 250Per werf
Nieuwe dakbedekking€ 50 – € 120 per m²Afhankelijk van pannen, leien of platen

De prijs per m² hangt vooral af van de bereikbaarheid, de dakhelling en of er ook een onderdak in vezelcement ligt. Het stappenplan en een voorbeeldberekening vind je in ons artikel over asbest dak verwijderen. Alle artikels over asbest staan in de categorie asbest.

Ontvang vrijblijvend een offerte en bespaar tot 35%

  • Ontvang gratis offertes
  • Van 3 vakmannen uit je eigen regio
  • Door te vergelijken bespaar je tot 35%
Olivier
de auteurOlivier
Met ruim 15 jaar ervaring in de bouw help ik je graag met praktische tips en heldere adviezen voor je bouw- of renovatieproject. Of je nu zelf aan de slag wilt of een vakman zoekt, ik zorg ervoor dat je de juiste keuzes maakt én breng je in contact met betrouwbare specialisten die je echt verder helpen.
Vergelijk tot 3 vakmannen uit je regio
Vind een vakman