Een Canadese put (ook aardwarmtewisselaar of grondbuis) is een buis van zo’n 10 à 20 meter op 1,5 à 2 meter diepte in de tuin, waardoor je ventilatiesysteem de verse buitenlucht aanzuigt. De grond warmt die lucht in de winter voor en koelt ze op een zomerdag 7 à 8 °C af (Leefmilieu Brussel).
Een Canadese put werkt enkel samen met een ventilatiesysteem dat de verse lucht met een ventilator aanzuigt, in de praktijk bijna altijd balansventilatie (ventilatiesysteem D). Omdat de warmtewisselaar van systeem D in de winter al het grootste deel van de warmte terugwint, zit de grootste winst van een Canadese put in de zomer: frissere lucht zonder airco. Een correcte plaatsing met helling en condensafvoer is nodig om schimmel in de buis te vermijden.
Hieronder lees je hoe een Canadese put werkt, hoe hij geplaatst wordt, wat de nadelen zijn, of je hem zelf kunt maken en wat hij kost.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
Hoezo warmte recupereren?
Van ventilatie wordt vaak gedacht dat het warmteverlies in de hand werkt. Dat lijkt voor de hand liggend, want als je tijdens de wintermaanden een ventilatierooster open zet gaat er toch heel wat warmte verloren?
Ja en neen. Door de jaren heen zijn er namelijk verschillende systemen op de markt verschenen waarbij er gebruik wordt gemaakt van warmterecuperatie. Eén van deze systemen is een aardwarmtewisselaar of Canadese put.
In de praktijk dient het vooral te worden aanzien als een aanvulling op bijvoorbeeld een balansventilatiesysteem. Zou jij ook graag genieten van de voordelen die verbonden zijn aan een aardwarmtewisselaar of Canadese put? Lees dan vooral verder.
Lees ook: Warmtepompen
Hoe werkt een aardwarmtewisselaar?
Vooraleer te investeren in een aardwarmtewisselaar is het vanzelfsprekend dat je een goed beeld wenst van de werking ervan.
Eerst en vooral is het belangrijk om te weten dat er bij een aardwarmtewisselaar gebruik wordt gemaakt van een ondergronds buizennet. De aangezogen buitenlucht wordt via dit netwerk van buizen tot binnen in de woning gebracht.
Gedurende dit transport wordt de lucht langzaam maar zeker opgewarmd of afgekoeld. Dit is te wijten aan het feit dat de bodem steeds over een bepaalde temperatuur beschikt. Het resultaat hiervan is dat de centrale verwarming of de airco minder energie zal verbruiken.
Het effect van een Canadese put hangt af van het seizoen, want de grond heeft op 1,5 à 2 meter diepte een veel stabielere temperatuur dan de buitenlucht:
| Seizoen | Buitenlucht tegenover de grond | Wat de Canadese put doet |
|---|---|---|
| Zomer | Warmer dan de grond | Koelt de verse lucht af: 7 à 8 °C op een gewone zomerdag, tot 10 °C op een hete dag |
| Winter | Kouder dan de grond | Warmt de verse lucht voor, zodat de ventilatie-unit minder moet opwarmen |
| Lente en herfst | Ongeveer even warm als de grond | Weinig effect: een bypass laat de lucht dan buiten de buis om binnenkomen |
1. Werking tijdens de lente & zomer
2. Werking tijdens de herfst & winter
Hoe wordt dit geïnstalleerd?
Een Canadese put wordt meestal op 1,5 à 2 meter diepte ingegraven; de ontwerpgids van Leefmilieu Brussel spreekt van 1 tot 4 meter. Op die diepte vriest de grond niet en schommelt de grondtemperatuur veel minder dan de buitenlucht.
De buizen zullen bijgevolg op een bepaalde afstand van het huis terug uit de grond komen. Op deze plaats wordt de verse buitenlucht zo langzaam mogelijk aangezogen. Hoe trager dit gebeurt, des te meer de grondtemperatuur op de lucht kan worden overgedragen.
In de zomermaanden zal de lucht gedurende dit proces afgekoeld worden, terwijl ze in de winter wordt opgewarmd.
Waaraan moet de plaatsing van een Canadese put voldoen?
Een Canadese put werkt enkel goed en blijft enkel hygiënisch als de plaatsing aan deze voorwaarden voldoet (Leefmilieu Brussel):
- Een helling van minstens 2% naar een condensput met inspectieluik, zodat condenswater nooit in de buis blijft staan.
- Minstens 2 meter afstand van het gebouw en van bomen en struiken.
- Een aanzuigpunt op minstens 1 meter boven de grond, met een regenkap en een filter van minstens klasse G4 of F5.
- Gladde buizen met een antibacteriële binnenlaag en waterdichte verbindingen.
- Een bypass, zodat de lucht de buis kan overslaan als de Canadese put geen winst geeft.
- Een buislengte en diameter die passen bij het debiet van je ventilatie (zie de tabel bij “Kan je een Canadese put zelf maken?”).
Combinatie aardwarmtewisselaar met mechanisch ventilatiesysteem
Een Canadese put heeft een ventilator nodig die de verse lucht door de buis zuigt. De grootste meerwaarde krijg je in combinatie met een mechanisch ventilatiesysteem met warmteterugwinning: ventilatiesysteem D.
Bij ventilatiesysteem D gaat de lucht uit de Canadese put eerst naar de ventilatie-unit. Daar geeft de warmtewisselaar de warmte van de afgevoerde binnenlucht door aan de verse lucht. Omdat die verse lucht in de winter al voorverwarmd is, moet de unit minder bijwarmen en vriest de warmtewisselaar minder snel dicht. In de zomer levert de Canadese put koelere lucht aan dan de buitenlucht.
Met natuurlijke ventilatie (ventilatiesysteem A) of ventilatiesysteem C heeft een Canadese put weinig zin: daar komt de verse lucht via roosters in de ramen binnen en zuigt geen ventilator ze door een buis. Bij ventilatiesysteem B, met mechanische toevoer, kan een Canadese put wel. Een overzicht van alle systemen vind je bij ventilatie.
Voordelen van een aardwarmtewisselaar of Canadese Put
De realisatie van een aardwarmtewisselaar of Canadese put is door de jaren heen steeds populairder geworden. Dit heeft alles te maken met de verschillende, zeer interessante voordelen die er aan verbonden zijn.
Ik heb al deze verschillende voordelen nog even uitgebreid voor jou op een rijtje gezet:
- Tijdens de winter zal de aardwarmtewisselaar voorverwarmde lucht in de woning aanleveren
- In de zomer zorgt de verse lucht die binnen wordt gebracht voor een aangename verkoeling
- Een aardwarmtewisselaar neemt in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht niet veel ruimte in beslag
- In de zomer droogt een Canadese put de aangezogen lucht een beetje, omdat vocht condenseert in de koude buis. Dat helpt tegen een klam binnenklimaat, maar lost vochtproblemen in muren niet op: daarvoor is vochtbestrijding nodig.
Veel mensen vrezen dat ze een aardwarmtewisselaar of Canadese put niet in hun tuin kunnen plaatsen omdat deze slechts over relatief beperkte afmetingen beschikt. Deze vrees is eigenlijk niet terecht.
Voor een aardwarmtewisselaar is geen grote ruimte vereist en bovendien kan je ook kiezen voor een verticale uitvoering. Dit maakt het systeem geschikt voor een zeer uitgebreide doelgroep.
VERGELIJK VAKMANNEN
Vind vandaag nog dé beste vakman voor je project. Ontvang direct gratis offertes en bespaar tot 35%!
Wat zijn de nadelen van een Canadese put?
Een Canadese put heeft vier nadelen: je moet de tuin diep openleggen, de plaatsing moet heel nauwkeurig gebeuren, de winst in de winter is beperkt en zonder onderhoud kan er schimmel in de buis komen. Weeg die nadelen af tegen de koelere ventilatielucht in de zomer.
- Graafwerk: de buis ligt op 1,5 à 2 meter diepte over 10 à 20 meter. In een aangelegde tuin is dat een grote ingreep; het eenvoudigst is een Canadese put tijdens de ruwbouw of een volledige tuinaanleg.
- Beperkte winst in de winter: bij ventilatiesysteem D recupereert de warmtewisselaar van de unit al het grootste deel van de warmte, dus de Canadese put voegt in de winter weinig toe.
- Condens en schimmel: in de zomer condenseert vocht in de koude buis. Zonder helling en condensafvoer blijft dat water staan.
- Onderhoud: het filter aan het aanzuigpunt moet je geregeld vervangen en de buis en de condensput laat je af en toe nakijken.
- Geen airco: ventilatielucht die 7 à 8 °C koeler binnenkomt, maakt een woning aangenamer, maar koelt een oververhitte woning niet volledig af.
Omdat een kleine fout in helling of verbindingen ervoor kan zorgen dat de installatie niet goed werkt, laat je een aardwarmtewisselaar best plaatsen door een ervaren installateur. Voor doe-het-zelvers is een Canadese put dus minder interessant.
Canadese put en schimmel: hoe voorkom je het?
Een goed ontworpen en onderhouden Canadese put veroorzaakt geen schimmel. Volgens een studie van ETH Zürich, die Leefmilieu Brussel aanhaalt, vormt een aardwarmtewisselaar geen gezondheidsrisico zolang er een filter vóór de buis zit en het systeem regelmatig onderhouden wordt. Het risico zit in stilstaand condenswater: in de zomer koelt de warme, vochtige buitenlucht af in de buis en condenseert er vocht.
Zo hou je een Canadese put schimmelvrij:
- Laat de buis over de hele lengte minstens 2% aflopen naar een condensput met inspectieluik.
- Plaats een filter van minstens klasse G4 of F5 aan het aanzuigpunt en vervang het geregeld.
- Kies gladde buizen met een antibacteriële binnenlaag en waterdichte verbindingen.
- Zet een regenkap op het aanzuigpunt en zorg dat de buis niet kan onderlopen bij hoog grondwater of hevige regen.
Kan je een Canadese put zelf maken?
Een Canadese put zelf maken kan, maar het vraagt meer dan een buis ingraven. De buis moet de juiste lengte en diameter hebben voor het debiet van je ventilatie, overal minstens 2% aflopen naar een condensput en waterdicht aansluiten op je ventilatie-unit. Een fout in de helling of een lekke verbinding merk je pas als er water of schimmel in de buis zit.
De ontwerpgids van Leefmilieu Brussel geeft deze buislengtes voor een Canadese put met een rendement van 80%:
| Debiet van de ventilatie | Buisdiameter | Buislengte |
|---|---|---|
| 100 m³/h | 100 à 200 mm | 10,6 à 13,3 m |
| 200 m³/h | 150 à 300 mm | 11,3 à 15,9 m |
| 300 m³/h | 150 à 300 mm | 13,1 à 19 m |
Het debiet van je woning vind je in het ventilatieontwerp of vraag je aan je installateur. Gebruik buizen die voor aardwarmtewisselaars gemaakt zijn, met een gladde, antibacteriële binnenwand; gewone rioolbuizen hebben die binnenlaag niet. Twijfel je over de helling, de dimensionering of de aansluiting op de ventilatie-unit, laat de plaatsing dan over aan een ventilatie-installateur.
De prijs van een aardwarmtewisselaar of Canadese put
Tot slot is er nog het prijskaartje waar je voor de aankoop van een aardwarmtewisselaar of Canadese put rekening mee dient te houden. Afhankelijk van de omvang van het systeem evenals je persoonlijke eisen kan een horizontale warmtewisselaar over een prijskaartje beschikken van tussen de 1.000 en 3.000 euro. In het bijzonder de materialen die worden gebruikt hebben hier een aanzienlijke invloed op.
Heb je slechts een beperkte ruimte voor handen voor de realisatie van je aardwarmtewisselaar of Canadese put? Ben je dan ook genoodzaakt om te kiezen voor een verticaal in plaats van een horizontaal systeem? In dat geval zal je al snel rekening moeten houden met een prijskaartje van een 8.000 euro (excl. BTW). Voor het gebruik van het systeem zelf dien je uiteraard niets te betalen. De lucht die wordt aan- en afgevoerd is namelijk gratis.
Ben jij eveneens overtuigd van de vele interessante voordelen die verbonden zijn aan een aardwarmtewisselaar of Canadese put en wil je er ook zelf in investeren? Zorg er dan voor dat je niet nodeloos teveel betaalt. Vraag een offerte aan bij verschillende bedrijven en kies zo uiteindelijk voor de op vlak van prijs-kwaliteit meest interessante oplossing voor jouw situatie!
